NHƯ CÁNH HẠT BAY

                                                    Hwang Sun Won (Hàn Quốc)

 

Ngôi làng ở phía Bắc biên giới vĩ tuyến ba mươi tám nằm nép mình dưới bầu trời mùa Thu cao xanh trong vắt.

 

Trong căn nhà trang trại bỏ trống, những trái bầu trắng nằm lăn lóc cạnh nhau trên nền nhà dơ bẩn. Mấy người già trong làng vội vàng dập tắt những cái điếu cày tre trước khi chạy ngang đây, bọn trẻ con quay mặt nhìn chỗ khác. Trên khuôn mặt mọi người đều lộ rõ vẻ sợ hãi.     

 

Nhìn chung ngôi làng ít có vết tích chiến tranh tàn phá, nhưng hình như nó không mang hình ảnh của ngôi làng mà Song-sam từng biết khi còn nhỏ.

 

Song-sam dừng lại ở dưới chân một cây dẻ trên quả đồi sau làng. Anh leo lên cây. Đâu đó xa xôi trong ký ức anh vang lên tiếng thét của ông lão có cái bướu: "Thằng ôn con! Mày lại trèo lên cây dẻ của tao nữa rồi!"

 

Ông lão hẳn cũng đã qua đời, vì trong số mấy người già trong làng Song-sam đã gặp không thấy có ông. Ôm lấy thân cây, Song-sam nhìn một lúc lên bầu trời xanh. Vài hạt dẻ rơi xuống đất khi những vỏ khô nở bung ra. Trước căn nhà nay dùng làm trụ sở cảnh sát hoà bình công cộng, một thanh niên bị trói chặt đang đứng. Anh ta có vẻ là người lạ. Song-sam đi tới gần để nhìn cho rõ. Anh đứng khựng lại, gã thanh niên kia không ai khác hơn là Tok- chae, bạn của anh thuở nhỏ.

 

Song-sam ngồi xuống nền đất bẩn thỉu và châm điếu thuốc. Tok-chae được cảnh sát áp tải đến Chong-dan.

 

Một lúc sau, Song-sam lại mồi tiếp một điếu thuốc nữa từ điếu trước rồi đứng dậy.

 

"Để tôi dẫn anh ta đi!"

 

Tok-chae quay mặt hướng khác, tránh nhìn Song-sam. Cả hai rời khỏi làng.

 

Song-sam vẫn tiếp tục hút thuốc, nhưng thuốc lá chẳng có mùi vị gì. Anh chỉ liên tục hít vào rồi nhả khói ra thôi. Anh chợt nghĩ có lẽ Tok-chae cũng muốn hít một hơi. Anh còn nhớ hồi nhỏ hai đứa đã từng núp sau bức tường không để người lớn thấy, chia nhau điếu thuốc quấn từ lá bầu khô. Thế nhưng hôm nay đây, sao anh lại có thể mời thuốc gã kia như thế này được chứ?

 

Một lần, khi cả hai còn nhỏ, anh cùng Tok-chae đi hái trộm dẻ ở vườn nhà ông lão có cục bướu. Hôm  đó đến lượt Song-sam trèo lên cây. Bỗng có tiếng la hét của ông lão. Anh trượt tay, rớt xuống đất. Gai cây dẻ chích đầy cả mông nhưng anh vẫn cố chạy. Đến nơi an toàn không còn sợ ông lão tóm được, anh mới đưa cho Tok-chae coi cái mông. Gỡ những chiếc gai ra đau điếng đến rơi nước mắt. Tok- chae vốc trong túi một nắm hạt dẻ nhét vào túi bạn.…  

 

Song-sam vứt điếu thuốc anh vừa mới châm, và anh quyết định sẽ không đốt thêm điếu nào nữa khi đang áp giải Tok-chae đi.

 

Hai người đi đến ngả rẽ trên đồi, ngọn đồi mà anh và Tok-chae thường đến cắt cỏ cho bò ăn cho đến khi Song-sam di chuyển về một nơi gần Chontae, phía nam vĩ tuyến ba mươi tám, hai năm trước ngày giải phóng.

 

Song-sam bỗng cảm thấy một cơn giận đột ngột trào dâng, anh hét lên:  “Vậy là anh đã tàn sát bao nhiêu người rồi?" Lần đầu tiên Tok-chae liếc nhìn anh vội vàng rồi quay đi.  “Anh đã giết bao nhiêu người rồi hả?" Anh hỏi lại. Tok-chae quay về phía anh lần nữa và nhìn trừng trừng. Cái trừng mắt gay gắt và môi mím lại. "Vậy là anh đã từng giết nhiều người rồi phải không?"  Song-sam cảm thấy trong lòng nhẹ nhõm hẳn, chừng như gỡ bỏ và trút được một mối tắc nghẽn.

 

"Nếu anh là Phó chủ tịch của Hội Liên Hiệp Cộng sản, tại sao anh không chạy trốn?  Hẳn là anh nằm lại vì một công tác bí mật nào đó! " Tok-chae không trả lời. "Nói đi chứ!  Nhiệm vụ của anh là gì? " Tok-chae cứ tiếp tục đi trong sự lầm lũi. “Hắn đang cố giấu điều gì đó!" Song-sam thầm nghĩ. Anh muốn nhìn rõ mặt hắn nhưng Tok-chae vẫn cứ quay đi.

 

Đưa tay rờ vào khẩu súng bên hông, Song-sam nói tiếp: "Bào chữa gì cũng vô ích thôi! Thế nào rồi anh cũng bị xử bắn. Sao không chịu nói thiệt ngay bây giờ đi?"

 

"Tôi chẳng có gì để bào chữa cả. Họ đặt tôi làm phó Chủ tịch chỉ vì tôi là người bần cùng,  tôi chỉ là một nông dân cần cù. Nếu điều đó đáng tội chết thì cứ làm vậy đi. Trước kia tôi thế nào, nay vẫn thế. Tôi chỉ giỏi việc cuốc đất.”  Ngừng một lát, anh ta nói tiếp:  “Ba tôi đang nằm liệt giường ở nhà. Ông ấy ngã bệnh từ nửa năm nay."

 

Cha Tok-chae là một nông dân nghèo, goá vợ, làm việc chăm chỉ, sống chỉ vì con. Bảy năm trước ông bị đau cột sống, lại thêm bệnh ngoài da nữa.

 

"Anh có vợ chưa?"

 Tok-chae nghĩ một lát rồi đáp: "Rồi."

“Lấy ai thế?“

“Cô Lùn."

" Lấy cô Lùn?"  Thật thú vị!  Một cô gái lùn mà mập ú, coi bộ chỉ biết đất rộng mà không thấy được trời cao. Đúng là một đứa lạnh lùng! Ngày trước anh và Tok-chae hay trêu chọc con bé làm nó khóc. Và giờ Tok-chae cưới nó.  

 

"Có mấy con rồi?" 

 

“Cô ta nói sắp có đứa đầu vào mùa Thu này."

 

Song- sam cố nén tiếng cười để khỏi bật ra cổ họng. Tuy anh vừa hỏi Tok-chae mấy con nhưng anh không thể nhịn cười khi nghĩ đến hình ảnh cô ta ngồi xuống, cái bụng to thề lê, ôm một ôm không hết. Nhưng rồi anh lại nhận ra bây giờ không phải là lúc cười cợt những chuyện như thế.

 

"Dù sao, anh không đào tẩu là chuyện lạ đó". 

"Tôi đã cố chạy thoát đó chứ. Người ta nói khi miền Nam xâm chiếm, đàn ông không ai được tha. Vì vậy, đàn ông từ tuổi mười bảy đến bốn mươi đều buộc phải đưa về miền Bắc. Tôi cũng đi di tản, dù có phải cõng ba tôi trên lưng. ba tôi không chịu. Làm sao người nông dân chịu bỏ đất đai ruộng vườn khi sắp tới mùa gặt? Ba tôi đã già rồi, cần có tôi đỡ đần, bảo bọc cho cả gia đình. Tôi muốn ở bên cạnh ông và tự tay vuốt mắt cho ông phút lâm chung. Hơn nữa, nông dân như chúng tôi chỉ biết việc đồng áng thì biết đi đâu bây giờ?"

 

Tháng Sáu vừa rồi Song-sam đã tìm cách chạy trốn. Tối đến anh kín đáo báo tin cho cha nhưng ông cũng nói tương tự như vậy. Nông dân bỏ đất đai còn biết đi đâu nữa. Thế là Song-sam đi một mình. Lang thang khắp ngõ ngách, phố phường, làng mạc trong miền Nam, anh cứ nghĩ mãi về cha mẹ già và mấy đứa trẻ bỏ lại ở nhà. May thay, bây giờ thì mọi người cũng yên ổn cả.

 

Hai người đi tới sườn đồi. Lúc này, Song-sam bước đi mà mặt quay về nơi khác. Ánh nắng mùa Thu chói nóng lên trán. Thật là một ngày lý tưởng để gặt hái, anh nghĩ.

 

Khi họ đến chân đồi, Song-sam ngập ngừng dừng lại. Giữa cánh đồng, anh đưa mắt nhìn bầy hạc trông như hình người mặc áo trắng đang đứng lom khom. "Nơi đây từng là vùng trung lập dọc theo vĩ tuyến ba mươi tám. Hạc vẫn sống ở đấy như trước trong khi con người bỏ đi hết cả rồi. Khi Song-sam và Tok-chae mới mười hai tuổi, có lần hai đứa giấu không cho người lớn biết đặt bẫy ở đây và bắt được một con hạc, giống hạc Tanjong. Hai đứa trói con hạc lại, cột cả hai cánh, rồi ngày nào cũng ra thăm, vỗ lên cổ, cỡi lên lưng. Rồi một hôm, cả hai đứa nghe hàng xóm thầm thì bàn tán với nhau rằng có người từ Seoul có giấy phép từ văn phòng Tổng trấn đến đây bắt hạc về làm mẫu vật hay gì gì đó. Thế là hai đứa vội chạy ra đồng, chẳng ngại gì việc bị phát hiện hay quở phạt, mà chỉ lo cho số phận con hạc của chúng. Không một chút chậm trễ, mới chạy tới đang mệt hụt hơi, chúng tháo dây trói chân và cánh con hạc. Nhưng con chim khó mà bước đi được. Có thể nó kiệt sức vì bị trói. Hai đứa tung con hạc lên trời. Bỗng có tiếng súng nổ. Con hạc đập đôi cánh mấy cái rồi chúi xuống. Có lẽ nó bị bắn trúng rồi, chúng nghĩ. Nhưng sau đó, một con hạc khác từ bụi cây kế bên đập cánh, con hạc của hai đứa vươn cổ ra và kêu lên rồi biến mất trên bầu trời. Rất lâu sau đó hai đứa trẻ vẫn không rời mắt khỏi bầu trời xanh, nơi con hạc của chúng bay vút lên.    

 

"Này, sao ta không dừng lại đây để săn hạc nhỉ?" Song-sam đột ngột nói.

 

Tok-chae bối rối, đứng như trời trồng. "Tôi làm một cái bẫy bằng sợi dây thừng này, anh qua phía bên kia đuổi hạc vào."

 

Song-sam cởi dây trói tay Tok-chae, chuẩn bị bò vào đám lau sậy.

 

Mặt Tok- chae trở nên trắng bệch.  "Thế nào mày cũng bị xử bắn thôi!"  Những lời này lướt nhanh qua trí hắn. Chẳng mấy chốc nữa một viên đạn từ phía Song-sam sẽ bay vụt ra,  hắn nghĩ thầm. Đi được vài bước, Song-sam vội quay lui nhìn.

 

"Này, sao còn đứng đó như thằng đần thế kia? Lo đuổi hạc đi chớ!"

 

Đến lúc này Tok-chae mới hiểu ra. Hắn bắt đầu bò đi trong đám cỏ tranh. Một cặp hạc giống Tanjong, xoải đôi cánh rộng, bay vút lên cao trên nền trời mùa Thu xanh trong vắt.

 

                                         Phan Thiện Trì dịch

                                            September, 2024

 

                            CRANES                   

                   Hwang Sun Won (Korean) translated by Peter H. Lee

 

The northern village at the border of the Thirty-eighth Parallel was snugly settled under the high autumn sky.

 

One white gourd lay against another on the dirt floor of an empty farmhouse. The occasional village elders first put out their bamboo pipes before passing by, and the children, too, turned aside some distance off. Their faces were ridden with fear.

The village as a whole showed few traces of destruction from the war, but it did not seem like the same village Song-sam had known as a boy

At the foot of a chestnut grove on the hill behind the village he stopped and climbed a chestnut tree. Somewhere far back in his mind he heard the old man with a wen shout, “You bad boy, you’re climbing up my chestnut tree again!”

The old man must have passed away, for among the few village elders Song-sam had met, the old man was not to be found. Holding the trunk of the tree, Song-sam gazed at the blue sky for a while. Some chestnuts fell to the ground as the dry clusters opened of their own accord.

In front of the farmhouse that had been turned into a public peace-police office, a young man stood, tied up. He seemed to be a stranger, so Song-sam approached him to have a close look. He was taken aback; it was none other than his boyhood playmate, Tok-chae.

Song-sam sat down on the dirt floor and lit a cigarette. Tok-chae was to be escorted to Chongdan by one of the peace policemen.

After a time, Song-sam lit a new cigarette from the first and stood up. ”I’ll take the fellow with me.”

Tok-chae, his face averted, refused to look at Song-sam. They left the village.

Song-sam kept on smoking, but the tobacco had no taste. He just kept drawing in the smoke and blowing it out. Then suddenly he thought that Tok-chae, too, must want a puff. He thought of the days when they used to share dried gourd leaves behind walls, hidden from the adults. But today, how could he offer a cigarette to a fellow like this?

Once when they were small, he went with Tok-chae to steal some chest- nuts from the grandpa with wen. It was Song-sam’s turn to go up the treo. Suddenly there came shuts from the old man. He slipped and fell to the ground. Song-sam got chestnut needles all over his bottom, but he kept on running. It was only when they reached a safe place where the old man could not overtake them that he turned his bottom to Tok-chae. Plucking out those needles hurt so much that he could not keep tears from welling up in his eyes. Tok-chae produced a fistful of chestnuts from his pocket and thrust them into Song-sam’s...Song-sam threw away the cigarette he had just lit. Then he made up his mind not to light another while he was escorting Tok-chae.

They reached the hill pass, the hill where he and Tok-chae used to cut fodder for the cows until Song- sam had had to move near Chontae, south of the Thirty-eighth Parallel, two years before the liberation.

Song-sam felt a sudden surge of anger in spite of himself and shouted, “So how many have you killed?”

 

For the first time, Tok-chae cast a quick glance at him and then turned away. “How many did you kill, you?” he asked again.

Tok-chae turned toward him once again and glared. The glare grew intense and his mouth twitched. “So you managed to kill many, eh?” Song-sam felt his heart becoming clear from within, as if an obstruction had been removed. “If you were vice-chairman of the Communist League, why didn’t you run? You must have been lying low with a secret mission.” Tok-chae did not answer. “Speak up, what is your mission?” Tok-chae kept walking. Tok-chae is hiding something, Song-sam thought. He wanted to take a good look at him, but Tok-chae would not turn his averted face.

Fingering the revolver at his side, Song-sam went on: “No excuse is necessary. You are sure to be shot anyway. Why don’t you tell the truth here and now?”

“I’m not going to make any excuses. They made me vice-chairman of the league because I was one of the poorest and I was a hard-working farmer. If that constitutes a crime worthy of death, so be it. I am still what I used to be—the only thing I’m good at is digging in the soil.” After a short pause, he added, “My old man is bedridden at home. He has been ill almost half a year.” Tok-chae’s father was a widower, a hard-working poor farmer who lived only for his son. Seven years ago his back had given out and his skin had become diseased. “You married?” “Yes,” replied Tok-chae after a while. “To

whom?” “Shorty.”

“To Shorty?” How interesting! A woman so small and plump that she knew the earth’s vastness but not the sky’s altitude. Such a cold fish! He and Tok-chae used to tease her and make her cry. And Tok-chae had married that girl.

“How many kids?” “The first is arriving in the fall, she says.”

Song-sam had difficulty swallowing a laugh about to explode in spite of himself. Although he had asked how many kids Tok-chae had, he could not help wanting to burst into laughter at the image of her sitting down, with a large stomach, one span around. But he realized this was no time to laugh or joke over such matters.

“Anyway, it’s strange you did not run away.” “I tried to escape. They said that once the South invaded, no man would be spared. So men between seventeen and forty were forcibly taken to the North. I though of evacuating, even if I had to carry my father on my back. But father said no. How could the farmers leave the land behind when the crops were ready for harvest? He grew old on that farm depending on me as the prop and mainstay of the family. I wanted to be with him in his last moments sothat I could close his eyes with my own hand. Besides, where can farmers like us go, who know only living on the land?”

Last June Song-sam had had to take refuge. At night he had broken the news privately to his father. But his father had said the same thing! Where can a farmer go, leaving all the chores behind? So Song-sam left alone. Roaming about the strange streets and villages in the South. Song-sam had been haunted by thoughts of his old parents and the young children, left with all the chores. Fortunately, his family was safe then, as now.

The crossed the ridge of a hill. This time Song-sam walked with his face averted. The autumn sun was hot on his forehead. This was an ideal day for the harvest, he thought.

When they reached the foot of the hill, Song-sam hesitatingly stopped. In the middle of the field he spied a group of cranes that looked like men in white clothes bending over. This used to be the neutralized zone along the Thirty-eighth Parallel. The cranes were still living here, as before, while the people were all gone.

Once, when Song-sam and Tok-chae were about twelve, they had set a trap here, without the knowledge of the adults, and had caught a crane, a Tanjong crane. They had roped the crane, even its wings, and had paid daily visits, patting its neck and riding on its back. Then one day they overheard the

 

neighbors whispering. Someone had come from Seoul with a permit from the governor general’s office to catch cranes as specimens or something. Then and there the two boys dashed off to the field. That they would be found out and punished was no longer a weighty concern; all they worried about was the fate of their crane. Without a moment’s delay, still out of breath from running, they untied the crane’s feet and wings. But the bird could hardly walk. It must have been worn out from being bound. The two held it up in the air. Then, all of a sudden, a shot was fired. The crane fluttered its wings a couple of times and came down again.

It was shot, they thought. But the next moment, as another crane from a nearby bush fluttered its wings, the boys’ crane stretched its ling neck with a whoop and disappeared into the sky. For a long time the two boys could not take their eyes away from the blue sky into which their crane had soared.

“Hey, why don’t we stop here for a crane hunt?” Song-sam spoke up suddenly. Tok-chae was puzzled, struck dumb. “I’ll make a trap with this rope; you flush a crane over here.”

Having untied Tok-chae’s hands, Song-sam already started crawling among the weeds.

Tok-chae’s face turned white. “You are sure to be shot anyway”—these words flashed through his mind. Pretty soon a bullet would fly from where Song-sam had gone, he thought. Some paces away, Song-sam quickly turned toward him. “Hey, how come you are standing there like you’re dumb? Go flush the crane!”

Only then did Tok-chae catch on. He started crawling among the weeds. A couple of Tanjong cranes soared high into the clear blue autumn sky, fluttering their huge wings.

 

                 Translated into Vietnamese by Phan Thien Tri

                                  September, 2024