Thạch Lam, “Hàng nước cô Dần”

Cô Dần là một thiếu nữ hãy còn trẻ, cứ nghe tên cô thì đủ biết (cái lối đặt tên của cổ nhân ta nghĩ cũng thẳng thắn và thực thà: mang cái tuổi trong tên mình, không cần giấu giếm). Tuy vậy cô là một thiếu nữ đảm đang lắm. Một mình cô trông nom cái cửa hàng nước ở trước chợ Đồng Xuân, bên cạnh bà cụ bán hàng xôi, và cũng như bà, cô bán hàng từ chín mười giờ tối, suốt đêm cho tới sáng...

Cửa hàng của cô cũng không có gì: một vài miếng trầu, một vài phong thuốc lào, một bao thuốc lá bán lẻ, vài cái bát uống nước (...) đặt úp xuống mặt chõng. Nhưng hàng cô Dần có một chút đặt biệt hơn: cô không bán nước vối hay nước chè tươi. Cô bán nước chè (...) một thứ chè cũng dễ uống (...) bao giờ cũng nóng sôi dù trời rét hay trời nóng, mùa đông hay mùa hạ. Ấm chè bọc một cái áo gài rất cẩn thận, để bên một hỏa lò than lúc nào cũng hồng, trên đặt một ấm nước lúc nào cũng đang reo sôi.

(...) hàng cô Dần đông khách lắm, có khi cô trở tay không kịp. Kẻ đứng, người ngồi xúm vòng quanh - nhưng ngồi xổm mà thôi, vì hàng nước ấy lại còn có cái đặc biệt khác nữa là không có ghế ngồi. Những bác phu xe đặt nón, lần túi lấy thuốc lào, vài thầy đội xếp uống chè từng ngụm nhỏ trên xe đạp gác ở hè, với vài khách hàng áo ngắn, còn trẻ tuổi, hay điểm thêm vào vị nước một vài câu bông đùa nhè nhẹ đối với cô hàng. Thỉnh thỏang, một bác phu già, rụt rè thầm khẽ bên tai cô hàng nước, hoặc trả tạm một vài xu ở món nợ còn lại, hoặc nằn nì xin chịu nữa. Cô hàng nhíu đôi lông mày nhỏ lại một chút, nhưng cô dễ tính, rồi cũng bằng lòng.

*

Một hàng nước đắt hàng vì các thức quà bán đã đành, nhưng đôi khi cũng đắt khách vì cả cô hàng. Cô hàng nước (...) dù ở dưới bóng đa, bên ruộng lúa, hay ở dưới mái hiên trong thành phố, ở đâu cũng vậy, miệng tươi của cô là dây liên lạc khắp cả mọi người (...) 

Ồ, nhưng mà chúng ta hãy trở lại cô hàng nước của ba mươi sáu phố phường. Cô nhũn nhặn lắm: mặc giản dị một cái áo tứ thân nâu cũ (...) Trong mấy ngày Tết, người ta mới thấy cô khoác cái áo mới hơn một chút, vấn vành khăn tròn trặn và chặt chẽ hơn. Và dưới mái tóc đen, lúc đó mới lấp lánh mặt đá của đôi hoa vàng, bà cụ đánh cho cô năm vàng còn rẻ, làm cái vốn riêng, chắc thế.

Cô không đẹp, chỉ xinh thôi, và tính (...) còn trẻ con lắm. Thấy khách hàng nói một câu bông đùa, cô đã tưởng người ta chòng ghẹo, nên nhíu đôi lông mày lại, ngoe nguẩy cái mình. Khách trông thấy chỉ cười. Nhưng cô cũng không giận ai lâu: chỉ một lát cô lại vui ngay.

Một hai năm nữa, lớn lên đi lấy chồng, ai là người thay cô trông nom ngôi hàng nước của “Hà Nội là động tiên sa”? 

- Cô bé em cô, hẳn vậy, sẽ ngồi bán hàng thay chị, lại que diêm, điếu thuốc, miếng trầu - để kéo dài mãi mãi cái phong vị bình dân và mộc mạc của các cô hàng nước cùng với các cô hàng xén kĩu kịt đi chợ Đông, chợ Đoài, là cái tinh hoa thuần túy của người Việt Nam từ xửa xưa đến giờ.

(Trong Hà Nội băm sáu phố phường)

T H E   L I T T L E   T E A   S E L L E R     /   H À N G   N Ư Ớ C   C Ô   D Ầ N

Dan is very young -  her name of course gives away her age ( this tradition honoured by our ancestors of naming children according to the year in which they were born dates them irrevocably, everyone bearing their name and age in one syllable, quite simply.). So we know without doubt that she is quite young and also very diligent, like all sellers, she  manages her little business  quite alone in front of  Dong Xuan market market. Two paces away from her tiny stall, one of her aunts sells sticky rice cakes, and side by side they ply their trade from dusk to dawn, starting from nine or ten in the evening. Her stock in trade is not very big. A handful of betel-chews, Some packets of tobacco for water pipes, some cigarettes, little. bowls for the tea arranged carefully on the minute bamboo counter, just like every other little refreshment stall in Vietnam.

Dan’s little shop is different only in one respect. She does not go in for making the tea called “Voi”, a brew of leaves of wild plants picked in the forests and which tastes very bitter, nor for green tea, though both these are very popular. She sells only tea, real tea. I don’t know whether it is dried tea in leaves or in tips, all I know is that it is a very good drink and to make it even better, there is sugar to go with it, as you would expect in a city of such refined culture.

Moreover her teapot is always really hot, winter and summer alike, kept imbedded in a pot nest, padded with hemp, placed beside a charcoal brazier where a pot of water is always on the boil. For those who like their tea sugared it is one sou the cup. First she puts a couple of spoonfuls of sugar in the cup (it costs a little more, but she is not stingy with the sugar), then she tilts the teapot to fill the cup to the brim,, accompanying this gesture with a lively glance, like a young animal, from her bright black eyes.

After a good meal or a drink or two with a friend who could refuse the pleasure of a good hot cup of sweet tea ?

So there is no need to ask how the place come to be so popular. To such an extent sometimes that the little proprietress does not quite know whom to serve first. Some stand, some squat on their heels, all drink just as they are, for I forgot to mention the fact that the shop is not possessed of any little stools. Pedicab drivers lay their conical hats on the ground, searching their pockets for a roll of tobacco. A policeman or two propped astride their bicycles parked against the curb drink in appreciative sips. Some young clients in tight jackets accompany their tea-drinking with a little light banter for the benefit of the pretty tea-seller.

Sometimes a pedicab driver rather timidly will whisper a few words in her ear, leaving her with a dud coin or a request for credit. A slight frown is perceptible between her slender eyebrows, but as she has a kind heart she accepts with good grace.

In these little tea shops one gets a cup of tea of course, but sometimes also the additional pleasure of a moment’s conversation with a pretty tea-seller.

In Vietnam, such teasellers are very typical. They are sometimes to be found among the roots of the banyan trees, sometimes on the raised paths between ricefields or under little awnings in the busy streets. Wherever it may be their smiles are like a ribbon linking the lives of their customers.

The little woman teaseller from long times past has held an important place in the tradition and literature of Vietnam. Many are the romances that begin or finish beside the little counter of the way-side tea shop.

But to return to our little tea seller of the thirty-six streets of Ha Noi. She is a girl of simple modesty, wearing a plain brown tunic sewn in four panels. She is unassuming and hard working like all the girls of Vietnam. Only at the Tet Festival will you see her in a rather less patched tunic and then she will do her hair up in a special little turban, and upon that great day you can see glittering through the locks of her hair a pair of gold earings. Probably her entire dowry is there, collected by her mother at a time when gold still be found. 

No, she is not beautiful, she is charming. Her character, consistent with her age, is still that of a child. When a customer flirts with her, she soon begins to suspect him of  making advances. She turns away, frowning slightly. The client, who only wants to laugh, watches her frown soon give way to smiles.

An instant later she is all gaiety. 

In some years she will marry. Then who will take her place at the little tea-counter in the fair city of Hanoi ? Why, without doubt it will be her young sister.

She will be there in her place, selling matches, cigarettes, betel and tea, to continue indefinitely the succession of simple, popular pleasures that give the streets of Hanoi their magic .

The tea sellers and the little street merchants of  haberdashery have long been the purest native flowers of Vietnam.             (From Hanoi of the Thirty-Six Streets and Guilders)

1

Cô Dần là một thiếu nữ hãy còn trẻ, cứ nghe tên cô thì đủ biết (cái lối đặt tên của cổ nhân ta nghĩ cũng thẳng thắn và thực thà: mang cái tuổi trong tên mình, không cần giấu giếm). Tuy vậy cô là một thiếu nữ đảm đang lắm. Một mình cô trông nom cái cửa hàng nước ở trước chợ Đồng Xuân, bên cạnh bà cụ bán hàng xôi, và cũng như bà, cô bán hàng từ chín mười giờ tối, suốt đêm cho tới sáng...

Cửa hàng của cô cũng không có gì: một vài miếng trầu, một vài phong thuốc lào, một bao thuốc lá bán lẻ, vài cái bát uống nước (...) đặt úp xuống mặt chõng. Nhưng hàng cô Dần có một chút đặt biệt hơn: cô không bán nước vối hay nước chè tươi. Cô bán nước chè (...) một thứ chè cũng dễ uống (...) bao giờ cũng nóng sôi dù trời rét hay trời nóng, mùa đông hay mùa hạ. Ấm chè bọc một cái áo gài rất cẩn thận, để bên một hỏa lò than lúc nào cũng hồng, trên đặt một ấm nước lúc nào cũng đang reo sôi.

(...) hàng cô Dần đông khách lắm, có khi cô trở tay không kịp. Kẻ đứng, người ngồi xúm vòng quanh - nhưng ngồi xổm mà thôi, vì hàng nước ấy lại còn có cái đặc biệt khác nữa là không có ghế ngồi. Những bác phu xe đặt nón, lần túi lấy thuốc lào, vài thầy đội xếp uống chè từng ngụm nhỏ trên xe đạp gác ở hè, với vài khách hàng áo ngắn, còn trẻ tuổi, hay điểm thêm vào vị nước một vài câu bông đùa nhè nhẹ đối với cô hàng. Thỉnh thỏang, một bác phu già, rụt rè thầm khẽ bên tai cô hàng nước, hoặc trả tạm một vài xu ở món nợ còn lại, hoặc nằn nì xin chịu nữa. Cô hàng nhíu đôi lông mày nhỏ lại một chút, nhưng cô dễ tính, rồi cũng bằng lòng.

*

Một hàng nước đắt hàng vì các thức quà bán đã đành, nhưng đôi khi cũng đắt khách vì cả cô hàng. Cô hàng nước (...) dù ở dưới bóng đa, bên ruộng lúa, hay ở dưới mái hiên trong thành phố, ở đâu cũng vậy, miệng tươi của cô là dây liên lạc khắp cả mọi người (...) 

Ồ, nhưng mà chúng ta hãy trở lại cô hàng nước của ba mươi sáu phố phường. Cô nhũn nhặn lắm: mặc giản dị một cái áo tứ thân nâu cũ (...) Trong mấy ngày Tết, người ta mới thấy cô khoác cái áo mới hơn một chút, vấn vành khăn tròn trặn và chặt chẽ hơn. Và dưới mái tóc đen, lúc đó mới lấp lánh mặt đá của đôi hoa vàng, bà cụ đánh cho cô năm vàng còn rẻ, làm cái vốn riêng, chắc thế.

Cô không đẹp, chỉ xinh thôi, và tính (...) còn trẻ con lắm. Thấy khách hàng nói một câu bông đùa, cô đã tưởng người ta chòng ghẹo, nên nhíu đôi lông mày lại, ngoe nguẩy cái mình. Khách trông thấy chỉ cười. Nhưng cô cũng không giận ai lâu: chỉ một lát cô lại vui ngay.

Một hai năm nữa, lớn lên đi lấy chồng, ai là người thay cô trông nom ngôi hàng nước của “Hà Nội là động tiên sa”? 

- Cô bé em cô, hẳn vậy, sẽ ngồi bán hàng thay chị, lại que diêm, điếu thuốc, miếng trầu - để kéo dài mãi mãi cái phong vị bình dân và mộc mạc của các cô hàng nước cùng với các cô hàng xén kĩu kịt đi chợ Đông, chợ Đoài, là cái tinh hoa thuần túy của người Việt Nam từ xửa xưa đến giờ.

(Trong Hà Nội băm sáu phố phường)