SSA15. NUỐI  TIẾC

                                                                                                   Kate Chopin

MAMZELLE AURLIE sở hữu một thân hình cường tráng, đôi má hồng hào, mái tóc chuyển từ nâu sang xám và ánh mắt đầy kiên quyết. Cô đội một chiếc mũ trang trại của đàn ông, và một chiếc áo khoác quân đội cũ màu xanh khi trời lạnh, và đôi khi đi giày cao cổ.

Mamzelle Aurlie chưa bao giờ nghĩ đến việc lập gia đình.  Cô chưa bao giờ được yêu.  Năm hai mươi tuổi cô đã nhận được một lời cầu hôn, nhưng cô đã nhanh chóng từ chối, và sống đến năm mươi tuổi vẫn chưa hề cảm thấy nuối tiếc.

Vì vậy, cô khá đơn độc trên thế giới này, ngoại trừ con chó Ponto của cô, và những người da đen sống trong các gian nhà gỗ nhỏ của cô, và lo công việc mùa màng, gà vịt, một vài con bò, một cặp la, khẩu súng săn của cô (mà cô dùng để bắn lũ diều hâu bắt gà), và tôn giáo của mình.

Một sáng nọ, Mamzelle Aurlie đứng tay chống nạnh nơi hàng hiên phòng trưng bày của cô, trầm ngâm, nhìn một đám trẻ con – như vừa từ trên trời rơi xuống – đang đi tới. Sự đến của chúng thật bất ngờ, đầy hoang mang và không mấy hào hứng để đón nhận. Chúng là con cái của người hàng xóm gần nhất của cô, Odile, người mà, dẫu sao, cũng chẳng phải là chỗ láng giềng thân thiết lắm. 

Người phụ nữ trẻ đã xuất hiện trước đó năm phút, cùng với bốn đứa trẻ này.  Trên tay chị ta bế bé Lodie; tay kia kéo lê bé Ti Nomme đang đi một cách không mấy thiện chí; trong khi Marcline và Marclette bước theo sau những bước chân khá ngập ngừng của mẹ.

 

Khuôn mặt chị ấy đỏ bừng và biến dạng vì nước mắt và nỗi xúc động dâng trào.  Chị đã được triệu tập đến một xứ đạo ở quê vì căn bệnh nguy kịch của mẹ chị;  chồng chị đi vắng đến tận Texas - đối với chị dường như cách xa cả triệu dặm;  và Valsin đang đợi với cỗ xe la để chở chị đến nhà ga.

Đừng hỏi gì, cô Mamzelle Aurlie, cô làm ơn giữ giùm những đứa trẻ này, nói với chúng là tôi sẽ sớm trở lại. Chẳng sao đâu! Tôi không dám làm phiền cô nếu còn có cách nào khác để làm!  Hãy coi các cháu như con của cô. Xin cô đấy, cô Mamzelle Aurlie; đừng quá chiều đứa nào. Như tôi đây này, tôi phát điên mất vì đám trẻ, anh Leon thì không có ở nhà, thậm chí, không biết mẹ tôi sống chết ra sao!Quả là một viễn cảnh khá đau lòng khiến Odile cuối cùng phải vội vàng và hoảng loạn rời khỏi gia đình chán ngán của mình.

Cô để bọn trẻ chơi trong dải bóng râm hẹp trước hiên ngôi nhà dài, thấp; ánh nắng trắng hắt vào trên những tấm ván cũ cũng màu trắng; mấy con gà đang cào trong cỏ dưới chân bậc thang, và cô cất những bước nặng nhọc lên các bậc thang, và đang bước một cách nặng nề, vẻ mặt nghiêm trang, thẩn thờ bước qua hàng hiên về phía cổng.  Có mùi thơm dễ chịu của hoa cẩm chướng trong không khí, và âm vang tiếng cười của những người da đen đang vang lên trên cánh đồng bông vải đang nở hoa.

Mamzelle Aurlie đứng đăm chiêu nhìn lũ trẻ. Cô hướng ánh mắt dò xét về phía Marceline đang vẹo sườn bế con bé Lodie bụ bẫm. Rồi cũng ánh mắt như vậy cô lướt qua Marcelette đang hòa lẫn những giọt nước mắt âm thầm của nó với nỗi đau buồn và sự chọc phá có thể nghe thấy được của Ti Nomme. Trong ít phút giây chiêm nghiệm ấy, cô trấn tỉnh lại, và xác định một loạt những hành động phải làm đối với lũ trẻ. Thế là cô bắt đầu bằng cách cho chúng ăn.

Nếu trách nhiệm của Mamzelle Aurlie có thể bắt đầu và kết thúc bằng việc cho lũ trẻ ăn như thế thì thật đơn giản, vì nguồn cung cấp thực phẩm của cô đã được cung cấp một cách đầy đủ trong trường hợp khẩn cấp như thế này. Nhưng lũ trẻ không phải là những chú lợn con: chúng đòi hỏi và yêu cầu sự quan tâm mà Mamzelle Aurlie hoàn toàn không ngờ tới, và là điều mà cô đã chưa chuẩn bị tốt để sẵn sàng ban phát cho chúng.

Quả thật, cô đã rất bất lực trong việc quản lý các con của Odile trong những ngày đầu tiên. Làm sao cô ấy có thể biết rằng Marclette luôn khóc nhè mỗi khi nghe ai doạ nạt với giọng điệu lớn tiếng và đầy mệnh lệnh?  Đó là một đặc thù của Marclette. Cô đã làm quen với niềm đam mê hoa của Ti Nomme chỉ khi nó hái tất cả những bông hoa dành dành và cẩm chướng có sự chọn lọc kỹ lưỡng nhất cho mục đích rõ ràng là đánh giá một cách nghiêm túc cấu tạo thực vật của chúng.

“Không dễ gì bảo được Ti Nomme đâu thưa dì Mamzelle Aurlie,” Marcline  “lên lớp” cho cô; "dì phải trói nó nằm im vào chiếc ghế bành. Đó là cách má cháu thường làm với nó mỗi khi nó trở chứng: bà bắt nó nằm im trong ghế”. Chiếc ghế mà Mamzelle Aurlie buộc Ti Nomme nằm trong đó thì rất rộng rãi và thoải mái, và nó chớp lấy cơ hội để kiếm một giấc ngủ trưa trên đó, trong khi bên ngoài buổi chiều thật ấm áp.

Vào ban đêm, cô ra lệnh cho tất cả chúng đi ngủ như cô thường lùa đàn gà vào chuồng, chúng vẫn ngồi ì ra trước mặt cô không chịu nghe lời.  Còn về những chiếc váy ngủ nhỏ màu trắng làm từ tấm lót gối mà chúng được mang đến, và vỗ vỗ vào mông chúng như quật bằng roi da cho đến khi chúng ngủ ư?  Còn cái bồn nước phải được mang ra đặt giữa nền nhà, trong đó  từng đôi bàn chân mệt mỏi, đầy bụi bặm, sạm nắng lần lượt được rửa sạch một cách dễ thương thì sao?  Và nó khiến Marcline và Marclette bật cười vui vẻ - nó cũng làm Mamzelle Aurlie tin rằng trong một lúc nào đó, Ti Nomme có thể ngủ thiếp đi mà không cần được kể câu chuyện về Croque-mitaine hoặc Loup-garou, hoặc cả hai; hoặc bé Lodie sẽ ngủ mà không cần phải đưa nôi và hát ru cho nghe.

"Tôi nói cho dì hay, Dì Ruby," Mamzelle Aurlie tự tin nói với đầu bếp của mình;  "Tôi, tôi thà quản lý một tá đồn điền còn hơn là được cho chăm sóc một lũ nhóc. Thật kinh khủng! Bùng! Đừng nhắc chuyện trẻ con trước mặt tôi nữa!"

"Không thể mong bà hiểu tất tật về chúng, thưa bà Mamzelle Aurdie. Tôi thấy rõ ràng là hôm qua bọn nó chơi với rổ chìa khoá của bà. Sao bà chủ không ngăn chúng lại? Bà chủ không biết chứ những thứ như thế làm cho răng chúng khó nhìn trong gương? Còn nhiều điều bà phải biết trong việc quản lý trẻ con”.

Mamzelle Aurlie chắc chắn không kỳ vọng hay thiết tha gì dăm mớ kiến thức xa xôi và tinh tế về chủ đề này mà Ruby lượm lặt được trong cuộc đời ba chìm bảy nổi của dì.  Cô chỉ thấy hài lòng khi học một vài mẹo làm mẹ nho nhỏ để phục vụ nhu cầu lúc này.

Những ngón tay nhớp nháp của Ti Nomme buộc cô phải “khai quật” lại chiếc tạp dề trắng mà cô đã không mặc trong nhiều năm, và cô phải làm quen với những nụ hôn ươn ướt của nó, một biểu hiện tình cảm trìu mến và chứa chang rất tự nhiên. Cô cũng phải lấy giỏ đồ may vá của mình, thứ mà cô hiếm khi sử dụng, từ kệ trên cùng của chiếc giá làm bằng gỗ ngải hương xuống, và đặt nó trong tầm với sẵn sàng và dễ dàng để phục vụ cho những chiếc quần rách vì gai cào, hay những cái khuy đứt cần khâu lại.  Cô đã mất một vài ngày để làm quen với tiếng cười, tiếng khóc, tiếng huyên thuyên vang vọng khắp ngôi nhà và xung quanh nhà suốt cả ngày. Và đó không phải là đêm đầu tiên hay đêm thứ hai mà cô có thể ngủ một cách thoải mái với cơ thể nóng bỏng, đầy đặn của bé Lodie, thân hình mũm mĩm của nó áp sát vào người cô, và hơi thở ấm áp của một đứa khác phả vào má cô như cái đập cánh của một con chim.

Nhưng độ hai tuần sau, Mamzelle Aurlie đã khá quen với những điều này và cô ấy không còn phàn nàn nữa.

Và cũng sau hai tuần, Mamzelle Aurlie, vào một buổi tối, đang nhìn về phía chiếc máng nơi cô thường đứng cho gia súc ăn, thấy cỗ xe màu xanh lam của Valsin đang rẽ vào khúc quanh của con đường.  Odile ngồi bên cạnh một người đàn ông lai da đen, lưng thẳng và tỉnh táo.  Khi họ đến gần, khuôn mặt rạng rỡ của người phụ nữ trẻ cho thấy rằng lần về nhà của bà là một điều thật hạnh phúc.

Nhưng điều này đến, không được báo trước và bất ngờ, đã đẩy Mamzelle Aurlie vào một sự rung động gần như bị kích động. Phải tập hợp mấy đứa trẻ lại.  Ti Nomme đâu rồi?  Thằng bé ngồi ở dãy chuồng gia súc phía xa kia, đang liếc lưỡi dao lên phiến đá mài.  Còn Marcline và Marclette?  Đang cắt vải vụn và may quần áo cho búp bê ở góc phòng trưng bày.  Còn Lodie, thì đang an ổn trong vòng tay của Mamzelle Aurlie, đã hét lên sung sướng khi nhìn thấy cỗ xe màu xanh quen thuộc đang đưa mẹ nó trở lại với nó.

Sự phấn khích đã kết thúc, và tất cả đã đi qua. Sẽ như thế nào khi bọn trẻ đi hết!  Mamzelle Aurlie đứng trên hàng hiên phòng trưng bày, nhìn và lắng nghe.  Cô không còn nhìn thấy cỗ xe nữa; hoàng hôn đỏ thắm cùng với những tia sáng màu xám xanh yếu ớt cuối ngày và một làn sương tím bay ngang khắp cánh đồng và con đường che khuất tầm nhìn của cô.  Cô không còn nghe thấy tiếng kẽo kẹt và tiếng kêu cót két của bánh xe nữa.  Nhưng cô vẫn có thể nghe loáng thoáng giọng nói vui mừng chói tai của lũ trẻ.

Cô quay vào nhà.  Có nhiều việc đang đợi cô, bọn trẻ đã để lại một mớ hỗn  độn, nhưng cô đã không muốn sắp xếp chúng lại ngay. Mamzelle Aurlie ngồi phịch xuống cạnh bàn.  Cô liếc nhìn thật chậm qua căn phòng, trong đó bóng tối sâu thẳm dần len lỏi và hằn sâu quanh bóng hình cô độc của cô.  Cô gục đầu xuống cánh tay uốn cong của mình và bắt đầu khóc.  Ồ, cô ấy đã khóc!  Không hề thút thít nhẹ nhàng như thường thấy ở phụ nữ. Cô ấy khóc ồ ồ như một gã đàn ông, với những tiếng nấc nức nở bật ra từ thẳm sâu trong tâm hồn cô, như muốn xé nát linh hồn cô. Cô không nhận thấy Ponto đang liếm tay mình.

                                                   Phan Thiện Trì chuyển ngữ

                                                                Oct. 2021

 

Regret

                                                    by Kate Chopin

MAMZELLE AURLIE possessed a good strong figure, ruddy cheeks, hair that was changing from brown to gray, and a determined eye. She wore a man's hat about the farm, and an old blue army overcoat when it was cold, and sometimes top-boots.

Mamzelle Aurlie had never thought of marrying. She had never been in love. At the age of twenty she had received a proposal, which she had promptly declined, and at the age of fifty she had not yet lived to regret it.

So she was quite alone in the world, except for her dog Ponto, and the negroes who lived in her cabins and worked her crops, and the fowls, a few cows, a couple of mules, her gun (with which she shot chicken-hawks), and her religion.

One morning Mamzelle Aurlie stood upon her gallery, contemplating, with arms akimbo, a small band of very small children who, to all intents and purposes, might have fallen from the clouds, so unexpected and bewildering was their coming, and so unwelcome. They were the children of her nearest neighbor, Odile, who was not such a near neighbor, after all.

The young woman had appeared but five minutes before, accompanied by these four children. In her arms she carried little Lodie; she dragged Ti Nomme by an unwilling hand; while Marcline and Marclette followed with irresolute steps.

Her face was red and disfigured from tears and excitement. She had been summoned to a neighboring parish by the dangerous illness of her mother; her husband was away in Texas -- it seemed to her a million miles away; and Valsin was waiting with the mule-cart to drive her to the station.

"HIt's no question, Mamzelle Aurlie; you jus' got to keep those youngsters fo' me tell I come back. Dieu sait, I wouldn' botha you with 'em if it was any otha way to do! Make 'em mine you, Mamzelle Aurlie; don' spare 'em. Me, there, I'm half crazy between the chil'ren, an' Lon not home, an' maybe not even to fine po' maman alive encore!" -- a harrowing possibility which drove Odile to take a final hasty and convulsive leave of her disconsolate family.

She left them crowded into the narrow strip of shade on the porch of the long, low house; the white sunlight was beating in on the white old boards; some chickens were scratching in the grass at the foot of the steps, and one had boldly mounted, and was stepping heavily, solemnly, and aimlessly across the gallery. There was a pleasant odor of pinks in the air, and the sound of negroes' laughter was coming across the flowering cotton-field.

Mamzelle Aurlie stood contemplating the children. She looked with a critical eye upon Marcline, who had been left staggering beneath the weight of the chubby Lodie. She surveyed with the same calculating air Marclette mingling her silent tears with the audible grief and rebellion of Ti Nomme. During those few contemplative moments she was collecting herself, determining upon a line of action which should be identical with a line of duty. She began by feeding them.

If Mamzelle Aurlie's responsibilities might have begun and ended there, they could easily have been dismissed; for her larder was amply provided against an emergency of this nature. But little children are not little pigs: they require and demand attentions which were wholly unexpected by Mamzelle Aurlie, and which she was ill prepared to give.

She was, indeed, very inapt in her management of Odile's children during the first few days. How could she know that Marclette always wept when spoken to in a loud and commanding tone of voice? It was a peculiarity of Marclette's. She became acquainted with Ti Nomme's passion for flowers only when he had plucked all the choicest gardenias and pinks for the apparent purpose of critically studying their botanical construction.

"'T ain't enough to tell 'im, Mamzelle Aurlie," Marcline instructed her; "you got to tie 'im in a chair. It's w'at maman all time do w'en he's bad: she tie 'im in a chair." The chair in which Mamzelle Aurlie tied Ti Nomme was roomy and comfortable, and he seized the opportunity to take a nap in it, the afternoon being warm.

At night, when she ordered them one and all to bed as she would have shooed the chickens into the hen-house, they stayed uncomprehending before her. What about the little white nightgowns that had to be taken from the pillow-slip in which they were brought over, and shaken by some strong hand till they snapped like ox-whips? What about the tub of water which had to be brought and set in the middle of the floor, in which the little tired, dusty, sun-browned feet had every one to be washed sweet and clean? And it made Marcline and Marclette laugh merrily -- the idea that Mamzelle Aurlie should for a moment have believed that Ti Nomme could fall asleep without being told the story of Croque-mitaine or Loup-garou, or both; or that lodie could fall asleep at all without being rocked and sung to.

"I tell you, Aunt Ruby," Mamzelle Aurlie informed her cook in confidence; "me, I'd rather manage a dozen plantation' than fo' chil'ren. It's terrassent! Bont! don't talk to me about chil'ren!"

"T ain' ispected sich as you would know airy thing 'bout 'em, Mamzelle Aurlie. I see dat plainly yistiddy w'en I spy dat li'le chile playin' wid yo' baskit o' keys. You don' know dat makes chillun grow up hard-headed, to play wid keys? Des like it make 'em teeth hard to look in a lookin'-glass. Them's the things you got to know in the raisin' an' manigement o' chillun."

Mamzelle Aurlie certainly did not pretend or aspire to such subtle and far-reaching knowledge on the subject as Aunt Ruby possessed, who had "raised five an' buried six" in her day. She was glad enough to learn a few little mother-tricks to serve the moment's need.

Ti Nomme's sticky fingers compelled her to unearth white aprons that she had not worn for years, and she had to accustom herself to his moist kisses -- the expressions of an affectionate and exuberant nature. She got down her sewing-basket, which she seldom used, from the top shelf of the armoire, and placed it within the ready and easy reach which torn slips and buttonless waists demanded. It took her some days to become accustomed to the laughing, the crying, the chattering that echoed through the house and around it all day long. And it was not the first or the second night that she could sleep comfortably with little Lodie's hot, plump body pressed close against her, and the little one's warm breath beating her cheek like the fanning of a bird's wing.

But at the end of two weeks Mamzelle Aurlie had grown quite used to these things, and she no longer complained.

It was also at the end of two weeks that Mamzelle Aurlie, one evening, looking away toward the crib where the cattle were being fed, saw Valsin's blue cart turning the bend of the road. Odile sat beside the mulatto, upright and alert. As they drew near, the young woman's beaming face indicated that her home-coming was a happy one.

But this coming, unannounced and unexpected, threw Mamzelle Aurlie into a flutter that was almost agitation. The children had to be gathered. Where was Ti Nomme? Yonder in the shed, putting an edge on his knife at the grindstone. And Marcline and Marclette? Cutting and fashioning doll-rags in the corner of the gallery. As for Lodie, she was safe enough in Mamzelle Aurlie's arms; and she had screamed with delight at sight of the familiar blue cart which was bringing her mother back to her.

THE excitement was all over, and they were gone. How still it was when they were gone! Mamzelle Aurlie stood upon the gallery, looking and listening. She could no longer see the cart; the red sunset and the blue-gray twilight had together flung a purple mist across the fields and road that hid it from her view. She could no longer hear the wheezing and creaking of its wheels. But she could still faintly hear the shrill, glad voices of the children.

She turned into the house. There was much work awaiting her, for the children had left a sad disorder behind them; but she did not at once set about the task of righting it. Mamzelle Aurlie seated herself beside the table. She gave one slow glance through the room, into which the evening shadows were creeping and deepening around her solitary figure. She let her head fall down upon her bended arm, and began to cry. Oh, but she cried! Not softly, as women often do. She cried like a man, with sobs that seemed to tear her very soul. She did not notice Ponto licking her hand.