SSA31. CHUYỆN MỘT TỜ BÁO

                                                                                                         O’ Henry 

 

Tám giờ sáng, nó còn chưa ráo mực in đã nằm trên sạp báo của Giuseppi. Với tính ranh ma của hạng người như hắn, Giuseppi đang tán gái ở góc phố đối diện, mặc cho khách tự lấy báo, chắc hẳn là hắn dựa vào cái thuyết có liên quan tới giả định về cái nồi được chú ý quá kỹ1) 
Theo tục lệ và ý đồ của nó, tờ báo đặc biệt này vừa là một nhà giáo dục, một người hướng dẫn, một người khuyên răn, lại là một chiến sĩ, một cố vấn đại gia và một thánh địa vade ( vade mecum(2). 
Trong nhiều cái đặc sắc của nó, có thể chọn ra ba bài xã luận. Một bài, lời lẽ giản dị và thuần khiết nhưng ngời sáng, hướng đến các bậc cha mẹ và giáo viên, chê trách việc đánh đập để trừng phạt trẻ con. 
Bài thứ hai là một bài cảnh cáo có tính chất lên án, nhiều ý nghĩa gửi cho một tay lãnh đạo công đoàn nổi tiếng đang sắp sửa xúi giục những người theo mình gây ra một cuộc đình công rắc rối. 
Bài thứ ba là một lời kêu gọi hùng hồn đòi phải ủng hộ và giúp đỡ lực lượng cảnh sát về mọi mặt, có xu hướng tăng hiệu quả của lực lượng này  với tư cách là những người bảo vệ và phục vụ công chúng. 
Ngoài những bài trách cứ và yêu sách quan trọng này đối với cái kho tinh thần công dân tốt, còn có một phương thuốc nhiệm màu hoặc một thứ biện pháp khôn ngoan của biên tập viên phụ trách mục “từ trái tim đến trái tim” trình bày về một trường hợp cụ thể về một thanh niên phàn nàn về lòng sắt đá không lay chuyển của một cô gái mà anh ta yêu, dạy anh ta làm cách nào để chinh phục được cô gái ấy. 
Trên trang làm đẹp, lại có lời giải đáp đầy đủ cho một cô gái trẻ, người mong muốn có được lời khuyên về việc có được đôi mắt sáng, má hồng và vẻ mặt xinh đẹp. 
Một mục khác đòi hỏi phải có một sự hiểu biết đặc biệt, là một “việc riêng” vắn tắt, được viết như sau: 
“JACK thân yêu, tha lỗi cho em. Anh hoàn toàn đúng. Hẹn anh đúng 8h 30 sáng nay gặp em ở góc phố Madison và phố thứ… . Chúng ta ra đi vào đúng trưa. 
PENITENT” 
Lúc 8h, một thanh niên với vẻ mặt phờ phạc, mắt hừng hực như sốt vì lo lắng, đi ngang qua quầy bán báo của Guiseppi, quẳng một xu và nhặt lấy tờ báo trên cùng. Một đêm không ngủ đã khiến anh trở thành kẻ dậy muộn. Chín giờ đã phải đến sở làm việc mà trong khoảng thời gian từ giờ đến đó còn phải cạo râu, còn phải uống chớp nhoáng một tách cà phê nữa. 
Anh ghé vào hiệu cắt tóc rồi lại vội vã ra đi. Anh đút tờ báo vào túi, thầm nghĩ đến giờ ăn trưa sẽ đọc kỹ nó. Tới góc phố gần đó, tờ báo rơi khỏi túi anh, lôi theo đôi găng tay mới. Đi được ba dãy nhà, không thấy đôi găng đâu anh quay trở lại trong sự bực tức.
Chỉ trong vòng nửa tiếng, anh tới góc phố chỗ đôi găng tay và tờ báo nằm lăn lóc trên mặt đất. Nhưng anh lại phớt lờ điều mà anh đến để tìm kiếm một cách kỳ lạ.   Anh đang nắm lấy hai bàn tay nhỏ nhắn, chưa bao giờ anh nắm chặt đến thế và nhìn vào đôi mắt hối hận màu nâu, niềm vui sướng rộn lên trong lòng anh. 
“Jack thân mến,”  cô gái nói “em biết là anh sẽ đến đây đúng giờ “. 
“Chẳng hiểu cô ấy định nói gì,” anh thầm nghĩ  “nhưng không sao, không sao cả”. 
Một cơn gió mạnh từ phía tây thổi tới, hất tờ báo khỏi vỉa hè, mở toang nó ra và tung nó lên bay vèo vèo trên không sang phố bên. Ngược đường phố ấy, anh thanh niên đã viết thư cho biên tập viên của mục “từ trái tim đến trái tim” hỏi xin một công thức để chinh phục cô gái mà anh mê say đang dong cương một con ngựa hồng bất kham, kéo một chiếc xe độc mã hai bánh. 
Cơn gió đùa nhả bùng lên ập tờ báo đang bay vào mặt chú ngựa hồng bất kham. Con ngựa lồng lên biến thành một vệt màu hồng pha lẫn màu đỏ của bánh xe đang quay tít, kéo dài qua bốn dãy nhà. Rồi cái vòi nước máy đóng vai trò của nó trong công cuộc sáng thế và chiếc xe độc mã biến thành đóm diêm như thể đã được an bài từ trước, còn anh chàng lái xe ngựa  thì nằm chết lặng nơi hắn bị ném tung trên đường nhựa trước một ngôi biệt thự bằng đá nâu nào đó.
Người ta vội chạy ra khiêng anh ta ngay lập tức vào trong nhà. Một người phụ nữ tự làm gối cho anh ta kê đầu và bất chấp những ánh mắt tò mò, cô ta cúi xuống nói: “Ôi, đúng là anh rồi Bobby; lúc nào cũng chỉ có anh thôi. Anh không thấy thế sao? Nếu anh có mệnh hệ nào thì em không sao sống nổi và…” 
Nhưng đang cơn gió to thế này, chúng ta phải mau mau theo sát tờ báo của chúng ta. 
Viên cảnh sát O’ Brine bắt lấy tờ báo như là một nhân vật nguy hiểm cho giao thông. Những ngón tay chuối mắn của hắn chậm chạp vuốt thẳng lại những tờ báo tơi tả. Hắn đang đứng cách cổng sau của quán cà phê Shandon Bells vài bước. Hắn khó nhọc đánh vần tựa đề bài báo “Báo chí đứng tuyến đầu trong cuộc vận động ủng hộ cảnh sát”. 
Nhưng, suỵt! Giọng nói của Danny, người phụ trách quầy rượu lọt qua khe cửa: “Này Mike, một cốc nhỏ phần ông đây, ông bạn già”.
Phía sau những cột báo thân tình mở rộng, viên cảnh sát O’ Brine nhanh nhẹn nhận lấy cốc rượu thứ thiệt. Rồi hắn hùng dũng, tỉnh táo và vững vàng bước đi làm nhiệm vụ. Phải chi ông chủ bút có thể tự hào nhìn thấy cái kết quả ban đầu, tinh thần, cái kết quả theo đúng nghĩa đen của chữ đã ban phước cho công sức của ông ta. 
Viên cảnh sát O’ Brine gấp tờ báo lại, vui vẻ giúi nó vào nách một cậu bé đi ngang qua. Cậu bé đó tên là Johnny và cậu ấy mang tờ báo về nhà. Chị của cậu bé là Gladys, chính cô ta viết thư cho biên tập viên mục “sắc đẹp” để hỏi về  phương thuốc nhiệm màu có thể thực hiện được về sắc đẹp. Việc đó đã cách đây hai tuần,  và cô đã thôi không tìm câu trả lời nữa. Gladys là cô gái xanh xao, có đôi mắt u buồn và vẻ mặt đầy bất mãn.  Cô đang mặc áo để đi lên phố để mua ít dải viền. Bên trong váy cô đính hai mảnh giấy báo của Johnny mang về. Khi cô đi tiếng sột soạt nghe y như tiếng sột soạt của đồ thật. 
Trên đường. phố cô gặp cô gái nhà họ Brown ở tầng dưới và dừng lại nói chuyện. Cô gái nhà Brown tái mặt. Chỉ có thứ lụa năm đô một thước mới tạo được thứ âm thanh cô ta nghe thấy khi Gladys bước đi. Cô gái nhà Brown bị thu hút vì ghen tị, nói vài tiếng hằn học rồi bỏ đi, môi mím chặt. 
Gladys tiếp tục đi về phía đại lộ. Giờ đây, mắt cô ta sáng long lanh như nước nguồn. Sắc hồng tươi phớt trên đôi má cô, một nụ cười thoả mãn, tế nhị và đầy sinh khí biến đổi bộ mặt của cô. Cô đẹp hẳn lên. Giá mà khi ấy biên tập viên mục sắc đẹp nhìn thấy cô lúc ấy! Có một cái gì đó trong lời giải đáp của bà ta trên báo có nói đến việc trau dồi tình cảm đối với người khác để làm cho nét mặt thô xấu trở nên hấp dẫn. 
Lãnh tụ nghiệp đoàn, mà lời huấn thị trịnh trọng và đanh thép của bài xã  luận trên báo nhắm vào là bố của Gladys và Johnny. Ông ta nhặt những mảnh còn lại của tờ báo mà từ đó Gladys đã thu thập được để tạo ra một thứ thuốc nhiệm mầu để làm ra tiếng sột soạt của lụa. Mắt ông ta không trông thấy bài xã luận mà lại bắt gặp một trong những bài toán đố khéo léo, có bề ngoài lừa dối vẫn thường làm say mê cả kẻ ngây ngô lẫn người khôn ngoan. 
Ông vội xé lấy nửa trang báo, chiếm lấy cái bàn, cây bút chì và tờ giấy rồi miệt mài với những câu đố đó.
Ba giờ sau, sau khi đợi ông ta một cách vô vọng tại một điểm đã định, các nhà lãnh đạo bảo thủ khác đã ra tuyên bố và quyết định tán thành hoà giải, như thế là tránh được cuộc đình công với những hậu quả nguy hiểm của nó. Những số báo sau đó, với giọng điệu rõ ràng đã đề cập tới, bằng chữ in màu, việc tố cáo thành công của tờ báo đối với những mưu đồ đã dự tính của tay cầm đầu nghiệp đoàn. 
Những mảnh còn lại của tờ báo thiết thực cũng kiên trì chứng tỏ hiệu lực của nó. 
Khi Johnny đi học về, cậu ta đã tìm một chỗ khuất để bỏ những cột báo đã xé rời ra khỏi bên trong quần áo, nơi chúng được phân bố một cách có nghệ thuật để bảo vệ một cách có kết quả những khu vực thường bị tấn công trong các vụ xét xử ở nhà trường. Johnny học tại một trường tư thục và đã gặp rắc rối với giáo viên của mình. Như đã nói, trong số báo sáng hôm đó, có một bài xã luận xuất sắc chống lại việc đánh đập để trừng phạt và không còn nghi ngờ gì nữa, nó đã phát huy tác dụng. 
Sau chuyện này, còn ai dám nghi ngờ sức mạnh của báo chí không?

 

                                                       Phan Thiện Trì chuyển ngữ

                                                                     Oct, 2021

Chú thích:
(1) Theo ngạn ngữ,” watched pot never boils” (theo nghĩa đen: để ý đến nồi thì nồi không sôi) có nghĩa là càng mong thì càng lâu đến. 
(2) Sổ tay, sách tóm tắt vật luôn mang theo mình (tiếng latinh)

 

 

A Newspaper Story

                                                                       by O. Henry

 

AT 8 a.m. it lay on Giuseppi's news-stand, still damp from the presses. Giuseppi, with the cunning of his ilk, philandered on the opposite comer, leaving his patrons to help themselves, no doubt on a theory related to the hypothesis of the watched pot.

This particular newspaper was, according to its custom and design, an educator, a guide, a monitor, a champion and a household counsellor and vade mecum.

From its many excellencies might be selected three editorials. One was in simple and chaste but illuminating language directed to parents and teachers, deprecating corporal punishment for children.

Another was an accusive and significant warning addressed to a notorious labour leader who was on the point of instigating his clients to a troublesome strike.

The third was an eloquent demand that the police force be sustained and aided in everything that tended to increase its efficiency as public guardians and servants.

Besides these more important chidings and requisitions upon the store of good citizenship was a wise prescription or form of procedure laid out by the editor of the heart-to-heart column in the specific case of a young man who had complained of the obduracy of his lady love, teaching him how he might win her.

Again, there was, on the beauty page, a complete answer to a young lady inquirer who desired admonition toward the securing of bright eyes, rosy cheeks and a beautiful countenance.

One other item requiring special cognizance was a brief "personal," running thus:

DEAR JACK: -- Forgive me. You were right. Meet me corner Madison and -th at 8:30 this morning. We leave at noon.

PENITENT.

At 8 o'clock a young man with a haggard look and the feverish gleam of unrest in his eye dropped a penny and picked up the top paper as he passed Giuseppi's stand. A sleepless night had left him a late riser. There was an office to be reached by nine, and a shave and a hasty cup of coffee to be crowded into the interval.

He visited his barber shop and then hurried on his way. He pocketed his paper, meditating a belated perusal of it at the luncheon hour. At the next corner it fell from his pocket, carrying with it his pair of new gloves. Three blocks he walked, missed the gloves and turned back fuming.

Just on the half-hour he reached the corner where lay the gloves and the paper. But he strangely ignored that which he had come to seek. He was holding two little hands as tightly as ever he could and looking into two penitent brown eyes, while joy rioted in his heart.

"Dear Jack," she said, "I knew you would be here on time."

"I wonder what she means by that," he was saying to himself; "but it's all right, it's all right."

A big wind puffed out of the west, picked up the paper from the sidewalk, opened it out and sent it flying and whirling down a side street. Up that street was driving a skittish bay to a spider-wheel buggy, the young man who had written to the heart-to-heart editor for a recipe that he might win her for whom he sighed.

The wind, with a prankish flurry, flapped the flying newspaper against the face of the skittish bay. There was a lengthened streak of bay mingled with the red of running gear that stretched itself out for four blocks. Then a water-hydrant played its part in the cosmogony, the buggy became matchwood as foreordained, and the driver rested very quietly where he had been flung on the asphalt in front of a certain brownstone mansion.

They came out and had him inside very promptly. And there was one who made herself a pillow for his head, and cared for no curious eyes, bending over and saying, "Oh, it was you; it was you all the time, Bobby! Couldn't you see it? And if you die, why, so must I, and -- "

But in all this wind we must hurry to keep in touch with our paper.

Policeman O'Brine arrested it as a character dangerous to traffic. Straightening its disheveled leaves with his big, slow fingers, he stood a few feet from the family entrance of the Shandon Bells Caf. One headline he spelled out ponderously: "The Papers to the Front in a Move to Help the Police."

But, whisht! The voice of Danny, the head bartender, through the crack of the door: "Here's a nip for ye, Mike, ould man."

Behind the widespread, amicable columns of the press Policeman O'Brine receives swiftly his nip of the real stuff. He moves away, stalwart, refreshed, fortified, to his duties. Might not the editor man view with pride the early, the spiritual, the literal fruit that had blessed his labours.

Policeman O'Brine folded the paper and poked it playfully under the arm of a small boy that was passing. That boy was named Johnny, and he took the paper home with him. His sister was named Gladys, and she had written to the beauty editor of the paper asking for the practicable touchstone of beauty. That was weeks ago, and she had ceased to look for an answer. Gladys was a pale girl, with dull eyes and a discontented expression. She was dressing to go up to the avenue to get some braid. Beneath her skirt she pinned two leaves of the paper Johnny had brought. When she walked the rustling sound was an exact imitation of the real thing.

On the street she met the Brown girl from the flat below and stopped to talk. The Brown girl turned green. Only silk at $5 a yard could make the sound that she heard when Gladys moved. The Brown girl, consumed by jealousy, said something spiteful and went her way, with pinched lips.

Gladys proceeded toward the avenue. Her eyes now sparkled like jagerfonteins. A rosy bloom visited her cheeks; a triumphant, subtle, vivifying, smile transfigured her face. She was beautiful. Could the beauty editor have seen her then! There was something in her answer in the paper, I believe, about cultivating kind feelings toward others in order to make plain features attractive.

The labour leader against whom the paper's solemn and weighty editorial injunction was laid was the father of Gladys and Johnny. He picked up the remains of the journal from which Gladys had ravished a cosmetic of silken sounds. The editorial did not come under his eye, but instead it was greeted by one of those ingenious and specious puzzle problems that enthrall alike the simpleton and the sage.

The labour leader tore off half of the page, provided himself with table, pencil and paper and glued himself to his puzzle.

Three hours later, after waiting vainly for him at the appointed place, other more conservative leaders declared and ruled in favour of arbitration, and the strike with its attendant dangers was averted. Subsequent editions of the paper referred, in coloured inks, to the clarion tone of its successful denunciation of the labour leader's intended designs.

The remaining leaves of the active journal also went loyally to the proving of its potency.

When Johnny returned from school he sought a secluded spot and removed the missing columns from the inside of his clothing, where they had been artfully distributed so as to successfully defend such areas as are generally attacked during scholastic castigations. Johnny attended a private school and had had trouble with his teacher. As has been said, there was an excellent editorial against corporal punishment in that morning's issue, and no doubt it had its effect.

After this can any one doubt the power of the press?