SSA4 SAU HAI MƯƠI NĂM         O’ Henry

Viên cảnh sát tuần tra tiến vào đại lộ với vẻ uy nghi. Vẻ uy nghi thuộc về thói quen chứ không phải để biểu diễn, bởi vì trên đường phố lúc đó chỉ có rất ít người. Mới gần mười giờ đêm, nhưng những cơn gió lạnh buốt phảng phất vị của mưa đã khiến phố xá thưa người.  

Viên cảnh sát đi kiểm tra từng ô cửa ra vào, quay tít chiếc dùi cui bằng nhiều động tác phức tạp và điệu nghệ, thỉnh thoảng lại quay người đưa mắt cảnh giác dọc đại lộ yên bình. Với thân hình vạm vỡ và vẻ đường hoàng tự tin, viên sĩ quan cảnh sát tạo ra một hình ảnh đẹp về người canh gác sự bình yên. Khu vực phụ cận đã đi ngủ khá sớm. Thỉnh thoảng ta có thể nhìn thấy ánh đèn của một cửa hiệu bán xì-gà hoặc một quầy bán thức ăn nhanh phục vụ suốt đêm, nhưng phần lớn các tiệm buôn đã đóng cửa từ lâu. 

Đến quãng giữa của một dãy nhà viên cảnh sát bỗng đi chậm lại. Một người đàn ông đang đứng dựa người vào bức tường bên lối vào một cửa hàng bán đồ gia dụng với điếu thuốc chưa châm lửa trên môi. Khi viên cảnh sát bước tới chỗ mình, ông ta vội lên tiếng. 

“Không có chuyện gì đâu, ông sĩ quan”, ông ta nói bằng giọng quả quyết. “Tôi chỉ đang đợi một người bạn thôi mà. Chúng tôi đã hẹn với nhau từ hai mươi năm trước. Nghe có vẻ buồn cười đối với ông, phải không nhỉ? À, tôi sẽ giải thích nếu ông muốn chắc chắn không có gì mờ ám ở đây cả. Chỗ mà bây giờ là cái nhà kho này ngày trước vốn là một nhà hàng – Nhà hàng Big Joe’Brady”. 

“Cho tới năm năm trước”, viên cảnh sát nói. “Nó đã bị giật đổ”.

Người đàn ông đứng ở lối ra vào cửa hàng đánh một que diêm và đốt điếu xì gà. Ánh lửa làm lộ một khuôn mặt nhợt nhạt có cái cằm vuông vức, đôi mắt sắc và một vết sẹo trắng gần lông mày bên phải. Chiếc kẹp cà-vạt của ông ta có đính một viên kim cương lớn, một sự kết hợp hơi kỳ quặc. 

“Vào đúng đêm nay cách đây hai mươi năm,” người đàn ông nói, “tôi đã ăn tối ở đây, tại nhà hàng Big Joe’ Brady với Jimmy Wells, anh bạn thân nhất của tôi và là người bạn tuyệt nhất trên thế gian này. Anh ấy và tôi cùng lớn lên ở New York, chẳng khác gì hai anh em. Tôi mười tám, còn anh ấy hai mươi. Sáng hôm sau tôi phải rời đi miền Tây để thử thời vận. Ông không thể lôi Jimmy ra khỏi New York; anh ấy nghĩ đó là nơi thích hợp duy nhất trên thế giới. Đêm hôm đó chúng tôi đã thống nhất với nhau rằng hai mươi năm sau sẽ gặp lại vào đúng ngày này, giờ này, dù điều kiện hoàn cảnh của chúng tôi có ra sao đi nữa, khoảng cách có như thế nào chúng tôi nhất định phải có mặt ở đây.  Chúng tôi tính rằng, dù gì chăng nữa hai mươi năm sau mỗi người chúng tôi chắc chắn đã có số phận an bài và có tiền đồ rồi. 

“Nghe có vẻ khá thú vị đấy,” viên cảnh sát nói. “Mặc dầu đối với tôi dường như đó là một khoảng thời gian khá dài giữa hai cuộc gặp gỡ. Từ khi ra đi anh có tin tức gì của bạn anh không?”.

“Có chứ, chúng tôi có viết thư cho nhau một thời gian”, người kia nói. “Nhưng sau một hoặc hai năm gì đó chúng tôi bị mất liên lạc. Ông thấy đấy, công việc ở miền Tây không phải là chuyện dễ dàng, và tôi cứ hối hả ngược xuôi khắp miền. Nhưng tôi biết Jimmy sẽ gặp tôi ở đây nếu anh ấy còn sống, bởi vì anh ấy luôn là người bạn thân biết giữ lời hứa và trung thành nhất trên đời. Anh ấy sẽ không bao giờ quên lời hẹn. Tôi đã vượt cả nghìn dặm để đứng ở đây đêm nay, và sẽ có ý nghĩa biết bao nếu như người bạn thân của tôi xuất hiện”. 

Người đàn ông đang chờ đợi lấy ra một chiếc đồng hồ đẹp, nắp đồng hồ có đính những viên kim cương nhỏ. 

“10 giờ kém 3 phút”, ông ta tuyên bố. “Năm ấy đúng mười giờ, chúng tôi chia tay tại cửa nhà hàng này”.

“Ở miền Tây ông làm ăn khá giả, đúng không?”. Viên cảnh sát hỏi. 

“Đúng vậy! Tôi hy vọng Jimmy thành công được bằng nửa chừng ấy thôi. Anh ấy hơi chậm chạp nhưng là người tốt. Tôi đã phải cạnh tranh với một số đối thủ thông minh sắc sảo nhất để tạo dựng cơ đồ cho riêng mình. Ở New York thì con người ta cứ theo nhịp sống đều đều thôi. Chính ở miền Tây mới mài giũa con người nhạy bén lên”. 

Viên cảnh sát xoay tít chiếc dùi cui và bước đi một hai bước. 

“Tôi đi tuần tra tiếp đây. Hy vọng bạn của ông sẽ đến đúng hẹn. Mà bạn của ông cứ nhất thiết phải đến đúng giờ sao?”.

“Tôi nên nói là không!” người đàn ông nói. “Tôi sẽ cho anh ấy ít nhất nửa giờ nữa. Nếu Jimmy còn sống trên cõi đời này thì anh ấy sẽ có mặt ở đây trong khoảng thời gian đó. Lâu lắm rồi, ông sĩ quan ạ”. 

“Tạm biệt ông”. Viên cảnh sát nói, tiếp tục cuộc tuần tra của mình, lập lại động tác đẩy thử các cánh cửa khi đến.

Lúc này mưa phùn lạnh giá đang rơi và gió ào ào thổi từng cơn đều đặn. Vài khách bộ hành hoạt động trong khu đó bước vội trong ủ rũ và im lặng với cổ áo khoác kéo lên cao và đôi tay thọc vào túi áo. Và trước cửa của kho hàng đó, người đàn ông đã vượt qua cả nghìn dặm để thực hiện cuộc hẹn gặp – một cuộc hẹn không chắc chắn đến mức gần như vô lý, với người bạn thời trẻ của mình - đang hút thuốc và đợi. 

Ông ta đợi khoảng 20 phút, thì một người đàn ông cao ráo mặc chiếc áo khoác dài với cổ áo dựng lên đến tận tai, vội vã đi từ bên kia đường sang. Ông ta đi thẳng tới chỗ người đàn ông đang chờ đợi.

“Cậu đó phải không, Bob?”. Ông ta hỏi, giọng hoài nghi. 

“Anh đấy hả, Jimmy Wells?”. Người đàn ông đứng trước cửa hàng reo lên. 

“Bạn thân mến!”. Người mới đến thốt lên, nắm chặt cả hai tay người kia. “Bob!, hẳn rồi. Tôi tin chắc là định mệnh đã sắp đặt. Tôi tin chắc mình sẽ tìm thấy cậu ở đây nếu cậu còn sống. Ôi, ôi, ôi! Hai mươi năm là một quãng thời gian dài. Nhà hàng ngày trước không còn nữa, Bob ạ; tôi ước gì nó vẫn còn để chúng ta có một bữa ăn tối nữa với nhau ở đó. Miền Tây đối xử với cậu như thế nào, ông bạn già?”.

“Nó đã cho tôi tất cả những gì tôi cần ở nó. Anh đã thay đổi nhiều, Jimmy ạ. Tôi không nghĩ anh lại cao thế, cao thêm đến hai hay ba inch đấy”.  

“Ồ, sau tuổi 20 tôi có lớn thêm một chút nữa”.

“Anh làm ăn ở New York khá chứ, Jimmy?”.

“Cũng tàm tạm. Tôi có vị trí ở một trong những cơ quan của thành phố. Đi nào Bob, chúng ta sẽ đến một chỗ mà tôi biết để chuyện trò thoả thích về những ngày xưa thân ái của bọn mình”.

Tay trong tay hai người đàn ông bắt đầu rảo bước trên đường phố. Người đàn ông từ miền Tây, với vẻ tự cao tự đại khuếch trương sự thành đạt của mình, bắt đầu kể về lịch sử phát triển sự nghiệp của mình. Người kia, được phủ kín bởi chiếc áo choàng, lắng nghe với sự quan tâm. 

Đến một góc đường có một cửa hàng dược lấp lánh ánh đèn. Khi họ đi qua vùng ánh sáng đó hai người bất giác nhìn vào nhau. 

Người đàn ông từ miền Tây đứng khựng lại, đang khoác tay người kia vội rút tay ra. “Anh không phải là Jimmy Wells”, ông ta nói bằng giọng gay gắt. “Hai mươi năm là một quãng thời gian dài, nhưng không đủ dài để thay đổi cái mũi cao của người đàn ông gốc La Mã thành chiếc mũi tẹt và hếch như thế!”.  

“ Sự đời đôi khi cũng làm thay đổi một con người, từ một người tốt trở thành người xấu,” người đàn ông có dáng người cao nói. “Anh đã bị bắt được 10 phút rồi, Silky Bob ạ. Chicago nghĩ anh đang lảng vảng ở địa bàn của chúng tôi và điện cho chúng tôi thông báo rằng Chicago muốn tán chuyện với anh. Im lặng mà đi, được chứ? Như thế là biết điều đấy. Trước khi chúng ta tới đồn cảnh sát, tôi được nhờ đưa cho anh mảnh giấy này. Anh có thể đọc nó ở đây, trước cửa hiệu này. Đây là thư của Patrolman Wells”. 

Người đàn ông từ miền Tây mở mảnh giấy được gấp nhỏ vừa được đưa cho mình. Bàn tay ông ta vẫn giữ bình tĩnh khi bắt đầu đọc, nhưng trước khi đọc hết bức thư bàn tay ấy run run. Bức thư khá ngắn. 

“Bob: Tôi đã đến chỗ hẹn đúng giờ. Khi cậu bật diêm để châm thuốc tôi đã nhìn thấy khuôn mặt người đàn ông bị truy nã ở Chicago. Dù gì tôi cũng không thể tự mình bắt cậu, vậy nên tôi đi và để cho một người mặc thường phục làm việc đó.

                                      JIMMY”

                                                              Phan Thiện Trì chuyển ngữ

                                                                               Sept.2021

 

AFTER TWENTY YEARS

                                                                                            O’ Henry

 

The policeman on the beat moved up the avenue impressively. The impressiveness was habitual and not for show, for spectators were few. The time was barely 10 o'clock at night, but chilly gusts of wind with a taste of rain in them had well nigh depeopled the streets.

Trying doors as he went, twirling his club with many intricate and artful movements, turning now and then to cast his watchful eye adown the pacific thoroughfare, the officer, with his stalwart form and slight swagger, made a fine picture of a guardian of the peace. The vicinity was one that kept early hours. Now and then you might see the lights of a cigar store or of an all-night lunch counter; but the majority of the doors belonged to business places that had long since been closed.

When about midway of a certain block the policeman suddenly slowed his walk. In the doorway of a darkened hardware store a man leaned, with an unlighted cigar in his mouth. As the policeman walked up to him the man spoke up quickly.

"It's all right, officer," he said, reassuringly. "I'm just waiting for a friend. It's an appointment made twenty years ago. Sounds a little funny to you, doesn't it? Well, I'll explain if you'd like to make certain it's all straight. About that long ago there used to be a restaurant where this store stands--'Big Joe' Brady's restaurant."

"Until five years ago," said the policeman. "It was torn down then."

The man in the doorway struck a match and lit his cigar. The light showed a pale, square-jawed face with keen eyes, and a little white scar near his right eyebrow. His scarfpin was a large diamond, oddly set.

"Twenty years ago to-night," said the man, "I dined here at 'Big Joe' Brady's with Jimmy Wells, my best chum, and the finest chap in the world. He and I were raised here in New York, just like two brothers, together. I was eighteen and Jimmy was twenty. The next morning I was to start for the West to make my fortune. You couldn't have dragged Jimmy out of New York; he thought it was the only place on earth. Well, we agreed that night that we would meet here again exactly twenty years from that date and time, no matter what our conditions might be or from what distance we might have to come. We figured that in twenty years each of us ought to have our destiny worked out and our fortunes made, whatever they were going to be."

"It sounds pretty interesting," said the policeman. "Rather a long time between meets, though, it seems to me. Haven't you heard from your friend since you left?"

"Well, yes, for a time we corresponded," said the other. "But after a year or two we lost track of each other. You see, the West is a pretty big proposition, and I kept hustling around over it pretty lively. But I know Jimmy will meet me here if he's alive, for he always was the truest, stanchest old chap in the world. He'll never forget. I came a thousand miles to stand in this door to-night, and it's worth it if my old partner turns up."

The waiting man pulled out a handsome watch, the lids of it set with small diamonds.

"Three minutes to ten," he announced. "It was exactly ten o'clock when we parted here at the restaurant door."

Did pretty well out West, didn't you?" asked the policeman.

"You bet! I hope Jimmy has done half as well. He was a kind of plodder, though, good fellow as he was. I've had to compete with some of the sharpest wits going to get my pile. A man gets in a groove in New York. It takes the West to put a razor-edge on him."

The policeman twirled his club and took a step or two.

"I'll be on my way. Hope your friend comes around all right. Going to call time on him sharp?"

"I should say not!" said the other. "I'll give him half an hour at least. If Jimmy is alive on earth he'll be here by that time. So long, officer."

"Good-night, sir," said the policeman, passing on along his beat, trying doors as he went.

There was now a fine, cold drizzle falling, and the wind had risen from its uncertain puffs into a steady blow. The few foot passengers astir in that quarter hurried dismally and silently along with coat collars turned high and pocketed hands. And in the door of the hardware store the man who had come a thousand miles to fill an appointment, uncertain almost to absurdity, with the friend of his youth, smoked his cigar and waited.

About twenty minutes he waited, and then a tall man in a long overcoat, with collar turned up to his ears, hurried across from the opposite side of the street. He went directly to the waiting man.

"Is that you, Bob?" he asked, doubtfully.

"Is that you, Jimmy Wells?" cried the man in the door.

"Bless my heart!" exclaimed the new arrival, grasping both the other's hands with his own. "It's Bob, sure as fate. I was certain I'd find you here if you were still in existence. Well, well, well! --twenty years is a long time. The old gone, Bob; I wish it had lasted, so we could have had another dinner there. How has the West treated you, old man?"

"Bully; it has given me everything I asked it for. You've changed lots, Jimmy. I never thought you were so tall by two or three inches."

"Oh, I grew a bit after I was twenty."

"Doing well in New York, Jimmy?"

"Moderately. I have a position in one of the city departments. Come on, Bob; we'll go around to a place I know of, and have a good long talk about old times."

The two men started up the street, arm in arm. The man from the West, his egotism enlarged by success, was beginning to outline the history of his career. The other, submerged in his overcoat, listened with interest.

At the corner stood a drug store, brilliant with electric lights. When they came into this glare each of them turned simultaneously to gaze upon the other's face.

The man from the West stopped suddenly and released his arm.

"You're not Jimmy Wells," he snapped. "Twenty years is a long time, but not long enough to change a man's nose from a Roman to a pug."

"It sometimes changes a good man into a bad one, said the tall man. "You've been under arrest for ten minutes, 'Silky' Bob. Chicago thinks you may have dropped over our way and wires us she wants to have a chat with you. Going quietly, are you? That's sensible. Now, before we go on to the station here's a note I was asked to hand you. You may read it here at the window. It's from Patrolman Wells."

The man from the West unfolded the little piece of paper handed him. His hand was steady when he began to read, but it trembled a little by the time he had finished. The note was rather short.

"Bob: I was at the appointed place on time. When you struck the match to light your cigar I saw it was the face of the man wanted in Chicago. Somehow I couldn't do it myself, so I went around and got a plain clothes man to do the job.

JIMMY."