CÂY LINH SAM

                                           

                                           By Hans Christian Andersen

                                           Phan Thiện Trì dịch

 

Rất sâu trong khu rừng rậm, nơi mặt trời ấm áp và không khí trong lành làm nơi nghỉ ngơi tuyệt vời, đã mọc lên một cây linh sam nhỏ xinh xắn;  và nó không hạnh phúc, nó mơ ước rất nhiều để được cao lớn như những người bạn đồng hành của nó - những cây thông và cây linh sam lớn mọc xung quanh nó.  Mặt trời chiếu sáng, và bầu không khí dịu êm làm rung rinh những chiếc lá, và những đứa trẻ con nhà nông nhỏ bé đi qua, vui vẻ vỗ tay, nhưng cây linh sam không để ý đến chúng.  Đôi khi lũ trẻ mang theo một giỏ quả mâm xôi hoặc dâu tây lớn, quấn trên rơm, ngồi gần cây linh sam, và nói, "Nó há không phải là một cái cây nhỏ xinh xắn sao?" điều này khiến nó cảm thấy không vui hơn trước.  Tuy nhiên tất cả những điều này, trong khi cây cứ cao thêm một nấc hoặc một đốt mỗi năm;  bởi vì qua số lượng các đốt trên thân của một cây linh sam, chúng ta có thể tính ra tuổi của nó.  Tuy nhiên, khi nó lớn lên, nó phàn nàn, “Ồ!  Ước gì ta cao bằng những cây khác, rồi ta sẽ xòe cành ra mọi phía, và đỉnh của ta sẽ nhìn ra thế giới rộng lớn.  Ta nên để những con chim làm tổ trên cành của ta, và khi gió thổi, ta nên cúi đầu với một thái độ trang nghiêm như những người bạn đồng hành cao lớn của mình. ”  Cái cây rất bất bình đến nỗi không hề thích thú với ánh nắng ấm áp, với những chú chim hay với những đám mây hồng bay trên nó vào mỗi sáng sớm và lúc chiều hôm.  Đôi khi, vào mùa đông, khi tuyết rơi trắng xóa và lấp lánh trên mặt đất, một con thỏ rừng chạy tới và nhảy ngay qua khỏi cái cây nhỏ; và liền đó nó đã cảm thấy đau đớn như thế nào!  Hai mùa đông trôi qua, và khi đến mùa đông thứ ba, cái cây đã mọc cao đến mức con thỏ rừng buộc phải chạy vòng quanh nó.  Tuy nhiên, nó vẫn không hài lòng và đã kêu lên, “Ồ, nếu ta có thể nhưng cứ tiếp tục cao lớn và già đi!  Trên đời không có gì đáng quan tâm! ”  Vào mùa thu, như thường lệ, những thợ rừng đến đốn gỗ và đốn hạ một số cây cao nhất, và cây linh sam nhỏ, hiện đã phát triển hết chiều cao, rùng mình khi những cây cao quý ngã xuống đất với sự đổ sầm lớn.  Sau khi cành bị chặt đi, những thân cây trông rất mảnh mai và trơ trụi đến nỗi khó có thể nhận ra chúng.  Sau đó, chúng được chất trên các cỗ xe, và

được ngựa kéo ra khỏi rừng.  “Chúng đang đi về đâu?  Chúng sẽ trở thành những gì? "  Cây linh sam trẻ tuổi muốn biết rất nhiều điều cần được biết;  vì vậy vào mùa xuân, khi chim én về và đàn cò đến, nó hỏi, "Bạn có biết những cây bị đốn ngã và chặt khúc quanh đây đã được đưa đi đâu không?  Bạn có gặp chúng không? ”

Những con én không biết gì, nhưng con cò, sau khi suy nghĩ một chút, gật đầu và nói: “Vâng, tôi nghĩ là tôi có.  Tôi đã gặp một vài chiếc tàu thuỷ mới đóng khi tôi bay từ Ai Cập, và chúng có những cột buồm xinh xắn, có mùi thơm như linh sam.  Tôi nghĩ đây phải là những cái cây;  Tôi đảm bảo với bạn rằng chúng rất trang nghiêm, rất oai vệ. ”

“Ôi, tôi ước gì mình đủ cao để đi trên biển,” cây linh sam nói.  "Biển là gì, và nó trông như thế nào?"

“Sẽ mất quá nhiều thời gian để giải thích,” con cò nói rồi nhanh chóng bay đi.

“Hãy vui mừng vì tuổi trẻ của bạn,” tia nắng nói;  “Hãy vui mừng trong sự trưởng thành tươi mới của bạn, và sự sống trẻ trong bạn.”

Và gió hôn cây, sương tưới đẫm nước mắt lên cây, nhưng cây linh sam không hề để ý đến, chẳng coi chúng ra gì.

Giáng sinh đến gần, và nhiều cây non bị đốn hạ, một số cây thậm chí còn nhỏ hơn và trẻ hơn cây linh sam, người không thích nghỉ ngơi cũng không thích sự yên bình, lúc nào cũng khát khao muốn rời khỏi ngôi nhà trong khu rừng của nó.  Những cây non này, được chọn vì vẻ đẹp của chúng, vẫn giữ được cành của chúng, và cũng được đặt trên xe ngựa và được ngựa kéo ra khỏi rừng.

"Chúng đang đi về đâu vậy?"  cây linh sam hỏi.  “Chúng không cao hơn ta: quả thật, có cây còn thấp hơn ta nhiều;  và tại sao cành không bị cắt bỏ?  Chúng đang được đưa đi đâu vậy?"

“Chúng tôi biết, chúng tôi biết,” những con chim sẻ hát;  “Chúng tôi đã nhìn vào cửa sổ của những ngôi nhà trong thị trấn, và chúng tôi biết những gì đã xảy ra với chúng. Chúng được ăn mặc một cách lộng lẫy nhất.  Chúng tôi đã thấy chúng đứng giữa một căn phòng ấm áp và được trang trí bằng đủ thứ đẹp đẽ, — bánh nho, táo mạ vàng, đồ chơi, và hàng trăm chiếc búp măng sáp. ”

"Và sau đó," cây linh sam run rẩy qua tất cả các cành của nó hỏi, "và điều gì sẽ xảy ra sau đó?"

Những con chim sẻ nói: “Chúng tôi không thấy gì thêm nữa,”;  "Nhưng bao nhiêu đó cũng đủ đối với chúng tôi lắm rồi."

“Ta tự hỏi liệu điều tuyệt vời như vậy có bao giờ xảy ra với ta không,” cây linh sam nghĩ.  “Thật sự sẽ tốt hơn nhiều so với việc vượt biển.  Ta khao khát nó gần như với nỗi đau.  Ồ!  khi nào giáng sinh ở đây?  Bây giờ ta đã cao và phát triển tốt như những cây đã được mang đi hồi năm ngoái.

Ồ!  rằng bây giờ ta đã được đặt trên cỗ xe, hoặc đứng trong căn phòng ấm áp, với tất cả sự tươi sáng và lộng lẫy xung quanh ta!  Một cái gì đó tốt hơn và đẹp dẽ hơn là phải đến sau, nếu không cây cối sẽ không được trang hoàng như vậy.  Vâng, những gì tiếp theo sẽ hoành tráng và lộng lẫy hơn.  Nó có thể là gì?  Ta mệt mỏi với sự khao khát lắm rồi.  Ta khó mà biết mình cảm thấy thế nào ”.

“Hãy vui mừng với chúng tôi,” không khí và ánh sáng mặt trời nói. “Hãy tận hưởng cuộc sống tươi sáng của chính mình trong bầu không khí trong lành.”

Nhưng cây sẽ không vui mừng, mặc dù nó lớn hơn mỗi ngày; và, mùa đông và mùa hè, những tán lá xanh đậm của nó có thể được nhìn thấy trong rừng, trong khi những người qua đường sẽ nói, "Thật là một cái cây đẹp!"

Một thời gian ngắn trước lễ Giáng sinh, cây linh sam lòng đầy bất mãn là cây đầu tiên bị đốn hạ.  Khi chiếc rìu cắt ngang thân cây, và chia đôi phần chính của thân cây, cái cây ngã xuống đất với một tiếng rên rỉ, ý thức về nỗi đau và sự choáng váng, và quên đi tất cả những dự đoán về hạnh phúc, trong tâm trạng buồn bã khi rời khỏi ngôi nhà trong rừng của nó.  Nó biết rằng nó sẽ không bao giờ được gặp lại những người bạn cũ thân yêu, những cái cây, cũng như những bụi cây nhỏ và những bông hoa đủ màu sắc mọc bên cạnh nó;  có lẽ thậm chí không phải là những con chim.  Cả cuộc hành trình không hề dễ chịu chút nào. Trước tiên cái cây này tự phục hồi khi được dỡ xuống trong sân của một ngôi nhà, cùng với một số cây khác;  và nó nghe thấy một người đàn ông nói, "Chúng tôi chỉ muốn một cây, và đây là cái cây đẹp nhất."

Sau đó, hai người hầu trong bộ chế phục trang trọng bước đến, và khiêng cây linh sam vào một căn hộ rộng lớn và đẹp đẽ.  Trên tường treo những bức tranh, và gần cái lò lớn là những chiếc lục bình sành sứ lớn, trên nắp có hình sư tử.  Có những chiếc ghế xích đu, những chiếc ghế sô-pha bằng lụa, những chiếc bàn lớn, chất đầy tranh ảnh, sách báo và đồ chơi, đáng giá rất nhiều tiền, — ít nhất, bọn trẻ đã nói như vậy.  Sau đó, cây linh sam được đặt trong một cái chậu kiểng lớn, đầy cát; được bọc bằng tấm vải len màu xanh lá cây, để không ai có thể nhìn thấy nó là một cái bồn tắm, và nó đứng trên một tấm thảm rất đẹp.  Cây linh sam run rẩy làm sao ấy!  "Điều gì sẽ xảy ra với nó bây giờ?"  Một số cô gái trẻ đến, và những người hầu giúp họ tô điểm cho cây.  Trên mỗi cành cây, họ treo những chiếc túi nhỏ được cắt ra từ giấy màu, và mỗi chiếc túi chứa đầy mứt, kẹo;  từ những cành cây khác treo những quả táo và quả óc chó mạ vàng, như thể chúng đã mọc lên và ra hoa kết trái ở đó; bên trên, và xung quanh nó, là hàng trăm chiếc búp măng màu đỏ, xanh lam và trắng, được gắn chặt trên cành.  Những con búp bê, giống hệt những đứa trẻ thật, được đặt dưới tán lá xanh,  cái cây chưa bao giờ nhìn thấy những thứ như vậy trước đây — và ở trên cùng được gắn một ngôi sao lấp lánh, làm bằng kim tuyến.  Ồ, nó đẹp làm sao! 

 

“Buổi tối hôm nay,” tất cả họ đều thốt lên, “trời sẽ sáng làm sao!”  “Ồ, buổi tối đã đến,” cái cây nghĩ, “và những chồi búp măng sáng lên!  sau đó mình sẽ biết những gì khác sẽ xảy ra.  Liệu cây rừng có đến gặp mình không?  Cái cây tự hỏi liệu những con chim sẻ có trộm nhìn qua cửa sổ khi chúng bay đến không?  Mình sẽ phát triển nhanh hơn ở đây, và giữ tất cả những đồ trang trí này vào mùa hè và mùa đông? ”  Nhưng phỏng đoán ít có công dụng;  nó làm cho vỏ cây đau nhức, và cơn đau này cũng tồi tệ đối với một cây linh sam mảnh mai, cũng như sự đau đầu đối với chúng ta vậy.  Cuối cùng thì các vòi búp măng cũng được thắp sáng, và sau đó cái cây tỏa ra ánh sáng lấp lánh làm sao!  Tất cả các cành của nó run lên vì sung sướng, đến nỗi một trong những ngọn nến rơi xuống giữa những chiếc lá xanh và làm cháy một số trong số chúng.  "Cứu với!  Cứu với!"  Những người phụ nữ trẻ kêu lên, nhưng không có nguy hiểm, vì họ đã nhanh chóng dập tắt ngọn lửa.  Sau đó, cái cây cố gắng không run rẩy chút nào, mặc dù ngọn lửa làm nó sợ hãi;  nó rất lo lắng để không làm tổn thương bất kỳ món đồ trang trí đẹp đẽ nào, ngay cả khi vẻ đẹp rực rỡ của chúng làm nó lóa mắt.  Và bây giờ những cánh cửa xếp được mở tung, và một đám trẻ em lao vào như thể chúng định làm đổ cây; chúng được theo dõi một cách âm thầm hơn bởi những người lớn tuổi.  Những đứa trẻ nhỏ đứng im lặng trong giây lát vì ngạc nhiên, rồi chúng hét lên vì sung sướng, cho đến khi căn phòng rộn lên tiếng reo vui, chúng nhảy múa vui vẻ quanh cái cây, trong khi hết món quà này đến món khác được lấy đi khỏi nó.

"Họ đang làm gì?  Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?" cây linh sam nghĩ.  Cuối cùng thì những ngọn nến đã thiêu rụi hết các cành và cũng được dập tắt.  Sau đó bọn trẻ nhận được sự cho phép để cưỡng đoạt cái cây.

Ôi, chúng lao vào cây làm sao ấy: vồn vã, cướp giật cho đến khi các cành nứt ra, và nếu nó không được gắn chặt với ngôi sao lấp lánh lên trần nhà, ắt hẳn nó đã bị ném xuống.  Sau đó lũ trẻ nhảy nhót với những món đồ chơi xinh xắn vừa cướp giật được, không ai để ý đến cái cây, ngoại trừ người giúp việc của bọn trẻ đã đến và lén nhìn giữa các cành cây xem liệu có còn sót lại một quả táo hay một quả sung nào không. 

“Một câu chuyện, một câu chuyện,” lũ trẻ la lên, kéo một người đàn ông mập mạp về phía cái cây.

“Bây giờ chúng ta sẽ ở trong bóng râm xanh tươi,” người đàn ông nói khi ngồi dưới nó, “và cái cây cũng sẽ rất vui khi được nghe, nhưng tôi sẽ chỉ kể lại một câu chuyện;  nó sẽ là gì?  Ivede-Avede, hay Humpty Dumpty, người bị ngã cầu thang, nhưng đã sớm đứng dậy trở lại và cuối cùng cũng cưới được một công chúa".

“Ivede-Avede,” một số người reo lên.  “Humpty Dumpty,” những người khác kêu lên, và có một số người la hét và khóc lóc.  Nhưng cây linh sam vẫn khá yên lặng, và tự nghĩ: "Mình có liên quan gì đến câu chuyện này không?" nhưng nó đã khiến chúng thích thú nhiều như chúng muốn. Liền đó, ông già kể cho chúng nghe câu chuyện về Humpty Dumpty, anh ta ngã xuống cầu thang như thế nào, và được đỡ dậy ra sao, được cứu sống lại thế nào, và kết hôn với một công chúa.  Và những đứa trẻ vỗ tay và reo lên, "Hãy kể nữa đi, kể câu chuyện khác nữa," vì chúng muốn nghe câu chuyện về "Ivede-Avede;" nhưng chúng chỉ có "Humpty Dumpty."  Sau đó, cây linh sam trở nên khá im lặng và trầm ngâm;  chưa bao giờ những con chim trong rừng kể những câu chuyện như "Humpty Dumpty", người bị ngã xuống cầu thang và vẫn kết hôn với một công chúa.

"Ah!  vâng, vì vậy nó xảy ra trên thế giới, ”cây linh sam nghĩ;  nó tin tất cả, bởi vì nó được kể bởi một người đàn ông tốt bụng như vậy.  "Ah!  tốt, ” nó nghĩ,“ ai mà biết được?  Có lẽ ta cũng có thể gục ngã và kết hôn với một công chúa; ”  và nó vui mừng trông đợi đến buổi tối hôm sau, mong đợi một lần nữa được trang hoàng với đèn và đồ chơi, vàng và trái cây.  “Ngày mai mình sẽ không run sợ,” nó nghĩ;  "Ta sẽ tận hưởng tất cả sự huy hoàng của mình, và ta sẽ nghe lại câu chuyện về Humpty Dumpty, và có lẽ là Ivede-Avede."  Và cái cây vẫn lặng lẽ và trầm tư suốt đêm.  Vào buổi sáng, những người hầu và người giúp việc đến. "Bây giờ," cây linh sam nghĩ, "tất cả sự huy hoàng của ta sẽ bắt đầu lại."  Nhưng họ lôi nó ra khỏi phòng và lên cầu thang cho vào gác xép, ném nó xuống sàn, trong một góc tối, nơi không có ánh sáng ban ngày chiếu vào, và họ bỏ mặc nó nằm ở đó.  "Điều đó có nghĩa là gì?"  cái cây nghĩ, "Ta phải làm gì ở đây?  Ta không thể nghe thấy bất cứ thứ gì ở một nơi như thế này, ”và nó có đủ thời gian để suy nghĩ, nhiều ngày và nhiều đêm trôi qua mà chẳng có ai bén mãng đến gần nó, và cuối cùng khi có người đến, chỉ để cất những chiếc hộp lớn vào một góc.  Vì vậy, cái cây hoàn toàn bị khuất khỏi tầm nhìn như thể nó chưa từng tồn tại.  “Bây giờ là mùa đông,” cái cây nghĩ, “mặt đất cứng và phủ đầy tuyết, nên người ta không thể trồng ta được.  Tôi dám nói rằng ta sẽ được che chở ở đây cho đến khi mùa xuân đến.  Mọi người rồi sẽ đối xử với ta chu đáo và tốt bụng làm sao!  Ta vẫn ước nơi này không quá tối tăm, cũng như cô đơn, thậm chí không có một chú thỏ rừng nào để nhìn vào.  Thật dễ chịu làm sao lúc còn ở trong rừng, trong khi tuyết rơi trên mặt đất, khi con thỏ rừng chạy ngang qua, vâng, và cũng nhảy qua người ta, mặc dù lúc đó ta không thích.  Ồ!  ở đây cô đơn kinh khủng ”.

“Chít, chít,” một con chuột nhỏ nói, thận trọng bò về phía cái cây;  rồi đến một con khác; và cả hai cùng đánh hơi cây linh sam và bò len lỏi giữa các cành cây.

“Ồ, trời rất lạnh,” con chuột nhỏ nói, “nếu không thì chúng ta nên ở đây thật thoải mái, phải không, bạn là cây thông già?”

“Tôi không già,” cây linh sam nói, “có nhiều người còn già hơn tôi.”

"Bạn đến từ đâu?  và bạn biết gì? ”  Những con chuột đầy tò mò hỏi.  “Bạn đã nhìn thấy những nơi đẹp nhất trên thế giới chưa, và bạn có thể cho chúng tôi biết tất cả về chúng không? và bạn đã có ở trong nhà kho, nơi pho mát chất đầy trên giá, và dăm bông treo trên trần nhà chưa?  Người ta có thể chạy trên những ngọn nến mỡ động vật ở đó, gầy ốm lúc vào, và to béo lúc ra. ”

"Tôi không biết gì về nơi đó," cây linh sam nói, "nhưng tôi biết gỗ nơi mặt trời chiếu sáng và chim chóc hót vang."  Và rồi cái cây kể cho lũ chuột nhỏ nghe về tuổi trẻ của nó. Chúng chưa bao giờ nghe một lời tường thuật như vậy trong đời;  và sau khi đã chăm chú lắng nghe, chúng nói, “Bạn đã thấy biết bao điều?  chắc hẳn bạn đã rất hạnh phúc. ”

"Hạnh phúc!"  Cây linh sam kêu lên, và sau đó khi ngẫm nghĩ lại những gì mình đã nói với chúng, nó nói, “À, vâng! Rốt cục, đó là những ngày hạnh phúc ”.  Nhưng khi nó tiếp tục và kể lại tất cả về đêm trước Giáng sinh, và việc nó ăn mặc như thế nào với bánh kẹo và đèn màu, những con chuột nói, "Bạn hẳn đã hạnh phúc biết bao, bạn, cây thông già."

"Tôi không già chút nào," cái cây trả lời, "Tôi chỉ đến từ khu rừng vào mùa đông này, bây giờ tôi đã được kiểm tra sự phát triển của mình."

“Bạn có thể kể lại những câu chuyện tuyệt vời nào,” những con chuột nhỏ nói.  Và đêm hôm sau, bốn con chuột khác đến với chúng để nghe những gì cây kể.  Càng nói nhiều cây càng nhớ, và sau đó nó tự nghĩ: “Đó là những ngày hạnh phúc, nhưng chúng có thể sẽ đến lần nữa không.  Humpty Dumpty bị ngã cầu thang, nhưng anh ta tỉnh lại và đã kết hôn với công chúa;  có lẽ ta cũng có thể kết hôn với một công chúa.”  Và cây linh sam nghĩ đến cây bạch dương nhỏ xinh đẹp, mọc trong rừng, đối với nó là một nàng công chúa xinh đẹp thực sự.

"Humpty Dumpty là ai?" những con chuột nhỏ hỏi. Và sau đó cái cây kể lại toàn bộ câu chuyện; nó có thể nhớ từng từ một, và những con chuột nhỏ rất thích thú với điều đó, đến nỗi chúng sẵn sàng nhảy lên ngọn cây.  Đêm hôm sau, rất nhiều con chuột khác xuất hiện, và vào Chủ nhật, có hai con chuột đồng cùng đi với chúng; nhưng chúng nói, đó không phải là một câu chuyện hay ho gì cả, và những con chuột nhỏ rất lấy làm tiếc, vì nó đã khiến chúng cũng nghĩ về nó ít hơn.

"Bạn chỉ biết một câu chuyện?"  lũ chuột hỏi.

“Chỉ một,” cây linh sam trả lời;  “Tôi đã nghe thấy nó vào buổi tối hạnh phúc nhất trong đời mình; nhưng tôi không biết lúc đó tôi đã rất hạnh phúc ”.

Hai con chuột đồng nói: “Chúng tôi nghĩ đó là một câu chuyện rất đau khổ.  “Bạn không biết bất kỳ câu chuyện nào về thịt xông khói hoặc mỡ động vật trong kho.”

“Không,” cái cây trả lời.

“Vậy thì rất cám ơn bạn,” chuột đồng trả lời, và cả hai bỏ đi.

 Những con chuột nhỏ cũng bỏ đi sau đó, cái cây thở dài, và nói, “Thật là dễ chịu khi những con chuột nhỏ vui vẻ ngồi quanh ta và lắng nghe trong khi ta kể chuyện.  Bây giờ tất cả đã trôi qua.  Tuy nhiên, ta sẽ tự cho mình là hạnh phúc khi có người đến đưa ta ra khỏi nơi này”.  Nhưng điều này có bao giờ xảy ra không?  Có;  một sáng nọ, người ta đến dọn dẹp cái gác xép, những cái hộp được đóng gói mang đi, và cái cây bị kéo ra khỏi góc, và ném một cách thô bạo trên sàn căn gác xép;  sau đó người hầu kéo nó ra cầu thang nơi ánh sáng ban ngày chiếu vào.  “Bây giờ cuộc sống đang bắt đầu trở lại,” cây nói, mừng vui trong ánh nắng mặt trời và không khí trong lành.  Sau đó, nó được mang xuống cầu thang và đưa vào sân trong một cách nhanh chóng, đến nỗi nó quên mất việc nghĩ về bản thân, và chỉ có thể nhìn về phía trước, có quá nhiều thứ để xem.  Sân gần một khu vườn, nơi mọi thứ đều nở rộ.  Hoa hồng tươi và thơm được treo trên các cọc hàng rào. Những cây bằng lăng đã ra hoa; trong khi những con én bay liệng khắp nơi, kêu vang, "Chậc chậc, chậc chậc, chậc chậc, người bạn tình của ta đang đến" - nhưng đó không phải là cây linh sam mà chúng muốn nói. “Bây giờ nhất định tôi sẽ sống,” cây kêu lên, vui mừng xòe ra các cành của nó;  nhưng than ôi!  tất cả chúng đều khô héo và vàng úa, và nó nằm trong một góc giữa cỏ dại và những cây tầm ma. Ngôi sao bằng giấy vàng còn gắn trên ngọn cây lấp lánh trong nắng.  Trong cùng một sân, hai trong số những đứa trẻ vui vẻ đang chơi đùa đã nhảy múa quanh cây vào dịp lễ Giáng sinh, và rất hạnh phúc.  Cậu bé nhỏ nhất nhìn thấy ngôi sao mạ vàng, liền chạy đến kéo nó khỏi cây. “Hãy nhìn xem thứ gì đang dính vào cây linh sam già xấu xí,” đứa trẻ nói, giẫm lên cành cây cho đến khi chúng kêu răng rắc dưới ủng của nó.  Và cái cây nhìn thấy tất cả những bông hoa tươi sáng trong vườn, rồi nhìn lại chính nó, và ước gì nó vẫn ở trong góc tối của căn gác xép.  Nó nghĩ về tuổi trẻ tươi mới trong rừng, về buổi tối Giáng sinh vui vẻ, và về những chú chuột nhỏ đã nghe câu chuyện “Humpty Dumpty”.  "Quá khứ!  quá khứ!"  cây khô già nói;  “Ồ, Giá mà tôi đã chỉ biết tận hưởng những gì tôi đã có, trong khi tôi đã có thể làm như vậy!  nhưng bây giờ đã quá muộn”.  Sau đó, một chàng trai đến chặt cây thành nhiều mảnh nhỏ, cho đến khi một bó lớn nằm thành đống trên mặt đất. Các mảnh nhỏ được cho vào một bếp lửa bên dưới một cái chảo nấu bằng đồng, và chúng nhanh chóng cháy sáng rực rỡ, trong khi cái cây thở dài não nuột đến nỗi mỗi tiếng thở dài giống như một phát súng lục. Và rồi, những đứa trẻ đang chơi, đến ngồi trước ngọn lửa, nhìn vào nó và reo lên, "Bốp, bốp."  Nhưng ở mỗi tiếng “bốp”, đó là một tiếng thở dài, cái cây đang nghĩ về một ngày hè trong rừng;  về buổi tối Giáng sinh, và về “Humpty Dumpty”, câu chuyện duy nhất nó từng nghe hoặc biết cách kể lại, cho đến khi nó được cháy hết.  Các cậu bé vẫn còn chơi trong vườn, và cậu bé nhỏ nhất đeo ngôi sao vàng trên ngực, với ngôi sao này cây đã được tô điểm trong buổi tối hạnh phúc nhất trong sự tồn tại của nó.  Bây giờ tất cả đã là quá khứ; đời sống của cái cây đã qua, và câu chuyện cũng vậy, —vì tất cả các câu chuyện cuối cùng cũng phải kết thúc.

 

                                      Phan Thiện Trì dịch

                                             April, 2022

 

The Fir Tree

                                                                       by

                                                     Hans Christian Andersen

 

FAR down in the forest, where the warm sun and the fresh air made a sweet resting-place, grew a pretty little fir-tree; and yet it was not happy, it wished so much to be tall like its companions— the pines and firs which grew around it. The sun shone, and the soft air fluttered its leaves, and the little peasant children passed by, prattling merrily, but the fir-tree heeded them not. Sometimes the children would bring a large basket of raspberries or strawberries, wreathed on a straw, and seat themselves near the fir-tree, and say, “Is it not a pretty little tree?” which made it feel more unhappy than before. And yet all this while the tree grew a notch or joint taller every year; for by the number of joints in the stem of a fir-tree we can discover its age. Still, as it grew, it complained, “Oh! how I wish I were as tall as the other trees, then I would spread out my branches on every side, and my top would over-look the wide world. I should have the birds building their nests on my boughs, and when the wind blew, I should bow with stately dignity like my tall companions.” The tree was so discontented, that it took no pleasure in the warm sunshine, the birds, or the rosy clouds that floated over it morning and evening. Sometimes, in winter, when the snow lay white and glittering on the ground, a hare would come springing along, and jump right over the little tree; and then how mortified it would feel! Two winters passed, and when the third arrived, the tree had grown so tall that the hare was obliged to run round it. Yet it remained unsatisfied, and would exclaim, “Oh, if I could but keep on growing tall and old! There is nothing else worth caring for in the world!” In the autumn, as usual, the wood-cutters came and cut down several of the tallest trees, and the young fir-tree, which was now grown to its full height, shuddered as the noble trees fell to the earth with a crash. After the branches were lopped off, the trunks looked so slender and bare, that they could scarcely be recognized. Then they were placed upon wagons, and drawn by horses out of the forest. “Where were they going? What would become of them?” The young fir-tree wished very much to know; so in the spring, when the swallows and the storks came, it asked, “Do you know where those trees were taken? Did you meet them?”

The swallows knew nothing, but the stork, after a little reflection, nodded his head, and said, “Yes, I think I do. I met several new ships when I flew from Egypt, and they had fine masts that smelt like fir. I think these must have been the trees; I assure you they were stately, very stately.”

“Oh, how I wish I were tall enough to go on the sea,” said the fir-tree. “What is the sea, and what does it look like?”

“It would take too much time to explain,” said the stork, flying quickly away.

“Rejoice in thy youth,” said the sunbeam; “rejoice in thy fresh growth, and the young life that is in thee.”

And the wind kissed the tree, and the dew watered it with tears; but the fir-tree regarded them not.

Christmas-time drew near, and many young trees were cut down, some even smaller and younger than the fir-tree who enjoyed neither rest nor peace with longing to leave its forest home. These young trees, which were chosen for their beauty, kept their branches, and were also laid on wagons and drawn by horses out of the forest.

“Where are they going?” asked the fir-tree. “They are not taller than I am: indeed, one is much less; and why are the branches not cut off? Where are they going?”

“We know, we know,” sang the sparrows; “we have looked in at the windows of the houses in the town, and we know what is done with them. They are dressed up in the most splendid manner. We have seen them standing in the middle of a warm room, and adorned with all sorts of beautiful things,—honey cakes, gilded apples, playthings, and many hundreds of wax tapers.”

“And then,” asked the fir-tree, trembling through all its branches, “and then what happens?”

“We did not see any more,” said the sparrows; “but this was enough for us.”

“I wonder whether anything so brilliant will ever happen to me,” thought the fir-tree. “It would be much better than crossing the sea. I long for it almost with pain. Oh! when will Christmas be here? I am now as tall and well grown as those which were taken away last year. Oh! that I were now laid on the wagon, or standing in the warm room, with all that brightness and splendor around me! Something better and more beautiful is to come after, or the trees would not be so decked out. Yes, what follows will be grander and more splendid. What can it be? I am weary with longing. I scarcely know how I feel.”

“Rejoice with us,” said the air and the sunlight. “Enjoy thine own bright life in the fresh air.”

But the tree would not rejoice, though it grew taller every day; and, winter and summer, its dark-green foliage might be seen in the forest, while passers by would say, “What a beautiful tree!”

A short time before Christmas, the discontented fir-tree was the first to fall. As the axe cut through the stem, and divided the pith, the tree fell with a groan to the earth, conscious of pain and faintness, and forgetting all its anticipations of happiness, in sorrow at leaving its home in the forest. It knew that it should never again see its dear old companions, the trees, nor the little bushes and many-colored flowers that had grown by its side; perhaps not even the birds. Neither was the journey at all pleasant. The tree first recovered itself while being unpacked in the courtyard of a house, with several other trees; and it heard a man say, “We only want one, and this is the prettiest.”

Then came two servants in grand livery, and carried the fir-tree into a large and beautiful apartment. On the walls hung pictures, and near the great stove stood great china vases, with lions on the lids. There were rocking chairs, silken sofas, large tables, covered with pictures, books, and playthings, worth a great deal of money,—at least, the children said so. Then the fir-tree was placed in a large tub, full of sand; but green baize hung all around it, so that no one could see it was a tub, and it stood on a very handsome carpet. How the fir-tree trembled! “What was going to happen to him now?” Some young ladies came, and the servants helped them to adorn the tree. On one branch they hung little bags cut out of colored paper, and each bag was filled with sweetmeats; from other branches hung gilded apples and walnuts, as if they had grown there; and above, and all round, were hundreds of red, blue, and white tapers, which were fastened on the branches. Dolls, exactly like real babies, were placed under the green leaves,—the tree had never seen such things before,—and at the very top was fastened a glittering star, made of tinsel. Oh, it was very beautiful!

“This evening,” they all exclaimed, “how bright it will be!” “Oh, that the evening were come,” thought the tree, “and the tapers lighted! then I shall know what else is going to happen. Will the trees of the forest come to see me? I wonder if the sparrows will peep in at the windows as they fly? shall I grow faster here, and keep on all these ornaments summer and winter?” But guessing was of very little use; it made his bark ache, and this pain is as bad for a slender fir-tree, as headache is for us. At last the tapers were lighted, and then what a glistening blaze of light the tree presented! It trembled so with joy in all its branches, that one of the candles fell among the green leaves and burnt some of them. “Help! help!” exclaimed the young ladies, but there was no danger, for they quickly extinguished the fire. After this, the tree tried not to tremble at all, though the fire frightened him; he was so anxious not to hurt any of the beautiful ornaments, even while their brilliancy dazzled him. And now the folding doors were thrown open, and a troop of children rushed in as if they intended to upset the tree; they were followed more silently by their elders. For a moment the little ones stood silent with astonishment, and then they shouted for joy, till the room rang, and they danced merrily round the tree, while one present after another was taken from it.

“What are they doing? What will happen next?” thought the fir. At last the candles burnt down to the branches and were put out. Then the children received permission to plunder the tree.

Oh, how they rushed upon it, till the branches cracked, and had it not been fastened with the glistening star to the ceiling, it must have been thrown down. The children then danced about with their pretty toys, and no one noticed the tree, except the children’s maid who came and peeped among the branches to see if an apple or a fig had been forgotten.

“A story, a story,” cried the children, pulling a little fat man towards the tree.

“Now we shall be in the green shade,” said the man, as he seated himself under it, “and the tree will have the pleasure of hearing also, but I shall only relate one story; what shall it be? Ivede-Avede, or Humpty Dumpty, who fell down stairs, but soon got up again, and at last married a princess.”

“Ivede-Avede,” cried some. “Humpty Dumpty,” cried others, and there was a fine shouting and crying out. But the fir-tree remained quite still, and thought to himself, “Shall I have anything to do with all this?” but he had already amused them as much as they wished. Then the old man told them the story of Humpty Dumpty, how he fell down stairs, and was raised up again, and married a princess. And the children clapped their hands and cried, “Tell another, tell another,” for they wanted to hear the story of “Ivede-Avede;” but they only had “Humpty Dumpty.” After this the fir-tree became quite silent and thoughtful; never had the birds in the forest told such tales as “Humpty Dumpty,” who fell down stairs, and yet married a princess.

“Ah! yes, so it happens in the world,” thought the fir-tree; he believed it all, because it was related by such a nice man. “Ah! well,” he thought, “who knows? perhaps I may fall down too, and marry a princess;” and he looked forward joyfully to the next evening, expecting to be again decked out with lights and playthings, gold and fruit. “To-morrow I will not tremble,” thought he; “I will enjoy all my splendor, and I shall hear the story of Humpty Dumpty again, and perhaps Ivede-Avede.” And the tree remained quiet and thoughtful all night. In the morning the servants and the housemaid came in. “Now,” thought the fir, “all my splendor is going to begin again.” But they dragged him out of the room and up stairs to the garret, and threw him on the floor, in a dark corner, where no daylight shone, and there they left him. “What does this mean?” thought the tree, “what am I to do here? I can hear nothing in a place like this,” and he had time enough to think, for days and nights passed and no one came near him, and when at last somebody did come, it was only to put away large boxes in a corner. So the tree was completely hidden from sight as if it had never existed. “It is winter now,” thought the tree, “the ground is hard and covered with snow, so that people cannot plant me. I shall be sheltered here, I dare say, until spring comes. How thoughtful and kind everybody is to me! Still I wish this place were not so dark, as well as lonely, with not even a little hare to look at. How pleasant it was out in the forest while the snow lay on the ground, when the hare would run by, yes, and jump over me too, although I did not like it then. Oh! it is terrible lonely here.”

“Squeak, squeak,” said a little mouse, creeping cautiously towards the tree; then came another; and they both sniffed at the fir-tree and crept between the branches.

“Oh, it is very cold,” said the little mouse, “or else we should be so comfortable here, shouldn’t we, you old fir-tree?”

“I am not old,” said the fir-tree, “there are many who are older than I am.”

“Where do you come from? and what do you know?” asked the mice, who were full of curiosity. “Have you seen the most beautiful places in the world, and can you tell us all about them? and have you been in the storeroom, where cheeses lie on the shelf, and hams hang from the ceiling? One can run about on tallow candles there, and go in thin and come out fat.”

“I know nothing of that place,” said the fir-tree, “but I know the wood where the sun shines and the birds sing.” And then the tree told the little mice all about its youth. They had never heard such an account in their lives; and after they had listened to it attentively, they said, “What a number of things you have seen? you must have been very happy.”

“Happy!” exclaimed the fir-tree, and then as he reflected upon what he had been telling them, he said, “Ah, yes! after all those were happy days.” But when he went on and related all about Christmas-eve, and how he had been dressed up with cakes and lights, the mice said, “How happy you must have been, you old fir-tree.”

“I am not old at all,” replied the tree, “I only came from the forest this winter, I am now checked in my growth.”

“What splendid stories you can relate,” said the little mice. And the next night four other mice came with them to hear what the tree had to tell. The more he talked the more he remembered, and then he thought to himself, “Those were happy days, but they may come again. Humpty Dumpty fell down stairs, and yet he married the princess; perhaps I may marry a princess too.” And the fir-tree thought of the pretty little birch-tree that grew in the forest, which was to him a real beautiful princess.

“Who is Humpty Dumpty?” asked the little mice. And then the tree related the whole story; he could remember every single word, and the little mice was so delighted with it, that they were ready to jump to the top of the tree. The next night a great many more mice made their appearance, and on Sunday two rats came with them; but they said, it was not a pretty story at all, and the little mice were very sorry, for it made them also think less of it.

“Do you know only one story?” asked the rats.

“Only one,” replied the fir-tree; “I heard it on the happiest evening of my life; but I did not know I was so happy at the time.”

“We think it is a very miserable story,” said the rats. “Don’t you know any story about bacon, or tallow in the storeroom.”

“No,” replied the tree.

“Many thanks to you then,” replied the rats, and they marched off.

The little mice also kept away after this, and the tree sighed, and said, “It was very pleasant when the merry little mice sat round me and listened while I talked. Now that is all passed too. However, I shall consider myself happy when some one comes to take me out of this place.” But would this ever happen? Yes; one morning people came to clear out the garret, the boxes were packed away, and the tree was pulled out of the corner, and thrown roughly on the garret floor; then the servant dragged it out upon the staircase where the daylight shone. “Now life is beginning again,” said the tree, rejoicing in the sunshine and fresh air. Then it was carried down stairs and taken into the courtyard so quickly, that it forgot to think of itself, and could only look about, there was so much to be seen. The court was close to a garden, where everything looked blooming. Fresh and fragrant roses hung over the little palings. The linden-trees were in blossom; while the swallows flew here and there, crying, “Twit, twit, twit, my mate is coming,”—but it was not the fir-tree they meant. “Now I shall live,” cried the tree, joyfully spreading out its branches; but alas! they were all withered and yellow, and it lay in a corner amongst weeds and nettles. The star of gold paper still stuck in the top of the tree and glittered in the sunshine. In the same courtyard two of the merry children were playing who had danced round the tree at Christmas, and had been so happy. The youngest saw the gilded star, and ran and pulled it off the tree. “Look what is sticking to the ugly old fir-tree,” said the child, treading on the branches till they crackled under his boots. And the tree saw all the fresh bright flowers in the garden, and then looked at itself, and wished it had remained in the dark corner of the garret. It thought of its fresh youth in the forest, of the merry Christmas evening, and of the little mice who had listened to the story of “Humpty Dumpty.” “Past! past!” said the old tree; “Oh, had I but enjoyed myself while I could have done so! but now it is too late.” Then a lad came and chopped the tree into small pieces, till a large bundle lay in a heap on the ground. The pieces were placed in a fire under the copper, and they quickly blazed up brightly, while the tree sighed so deeply that each sigh was like a pistol-shot. Then the children, who were at play, came and seated themselves in front of the fire, and looked at it and cried, “Pop, pop.” But at each “pop,” which was a deep sigh, the tree was thinking of a summer day in the forest; and of Christmas evening, and of “Humpty Dumpty,” the only story it had ever heard or knew how to relate, till at last it was consumed. The boys still played in the garden, and the youngest wore the golden star on his breast, with which the tree had been adorned during the happiest evening of its existence. Now all was past; the tree’s life was past, and the story also,—for all stories must come to an end at last.