GÃ CỔ CỒN

 

                                                                     Hans Christian Andersen

                                                                     Phan Thiện Trì dịch

 

Trước đây có chàng thanh niên tuấn tú, sở hữu vỏn vẹn một cái xỏ giày và một chiếc lược chải tóc; nhưng anh ấy cũng có một chiếc áo sơ mi cổ côn đẹp nhất trên thế giới, và câu chuyện chúng ta sắp nghe sau đây chính là về cái cổ côn ấy.

 

Chiếc cổ áo đã trở nên đứng tuổi và đang bắt đầu tính tới chuyện kết hôn. Và một ngày nọ, gã tình cờ thấy mình đang ở trong cùng một bể giặt với một cô nịt bít tất.  “Nghe lời tôi,” gã cổ côn nói, “Tôi chưa từng thấy thứ gì mỏng manh và tinh tế, gọn gàng và mềm mại như vậy trước đây.  Tôi có thể mạo muội hỏi quý danh của cô nương là gì không?”

"Tôi sẽ không nói với anh đâu," cô nàng nịt bít tất trả lời.

"Bạn cư trú ở đâu khi bạn ở nhà?"  cổ côn hỏi.  Nhưng cô nàng nịt bít tất tự nhiên rất bẽn lẽn, và không biết làm thế nào để trả lời một câu hỏi như vậy.

“Tôi đoán rằng quý cô là một chiếc thắt lưng,”  cổ côn nói, “một loại dây đeo bên dưới.  Tôi thấy cô vừa có ích, vừa là vật trang sức, cô bạn gái nhỏ của tôi ”.

"Bạn không được nói nhiều đến tôi như thế," nịt bít tất gắt lên;  "Tôi không nghĩ rằng tôi đã cho phép anh làm như vậy."

“Ồ, đối với một người đẹp như cô nương,” cổ côn nói, “như vậy không đủ khuyến khích sao?”

“Tránh ra;  đừng đến gần tôi như thế,” nịt bít tất nói,“ với tôi, anh trông khá giống một trang nam nhi tuấn tú đấy”.

“Tôi chắc chắn là một quý ông hoàn hảo,” cổ côn nói, “Tôi lại còn có một tên xỏ giày và một cô lược chải tóc nữa đấy”.  Điều này không đúng, vì những thứ ấy thuộc về chủ nhân của gã;  nhưng gã cổ côn là một kẻ nói khoác.

"Đừng đến gần tôi", tiểu thư nịt bít tất quát lớn. "Tôi không phải là loại người để anh giở trò được đâu”.

"Xin tha lỗi cho!" gã cổ côn nói.

Sau đó, họ được đưa ra khỏi bồn rửa mặt, hồ bột, rồi treo trên ghế dưới ánh nắng mặt trời, và sau đó đặt trên bàn ủi đồ.  Và bây giờ là bàn là nóng đang phát sáng.  “Thưa quý bà,” cổ côn kêu lên với bàn là, “thưa quý bà kính mến, em cảm thấy khá nóng rồi. Em đang thay đổi, em mất hết cả nếp nhăn rồi.  Bà đang đốt một lỗ trong tôi. Úi!  Xin bà nới tay cho một chút ”.

“Đồ giẻ rách già nua,” bàn là nói vậy, rồi đè gí cổ côn xuống tưởng chừng như mình là một chiếc đầu máy xe lửa đang kéo cả đoàn toa tàu chạy lăn qua đường sắt. "Đồ cũ nát!" bàn là nói.

Viền cổ áo sơ mi hơi sờn nên người ta đem kéo để cắt cho nhẵn. Chợt thấy chiếc kéo, cổ côn kêu lên:  "Ồ! Nàng vũ công giỏi nhất đã tới kia rồi! Làm thế nào mà bạn có thể giang đôi chân ra rộng đến thế?  Tôi chưa bao giờ thấy bất cứ ai xinh đẹp như nàng. Tôi chắc chắn rằng không một ai giỏi đến như thế”.

“Tôi cũng tin là vậy,” kéo ta đáp.

“Nàng đáng là một bá tước phu nhân,” cổ côn tán thêm;  “Nhưng tất cả những gì tôi có chỉ bao gồm một quý ông lịch lãm này, một tên xỏ giày và một mụ lược chải tóc. Tôi ước tôi có cả một thái ấp to lớn như của bạn”.

"Gì!  anh định cầu hôn tôi à? "  kéo ta nói, và trở nên tức giận đến mức cắt quá mạnh vào cổ áo sơ mi, và nó buộc phải ném đi coi như vô dụng.

Cổ áo sơ mi nghĩ: “Tôi sẽ có nghĩa vụ phải cầu hôn cô lược chải tóc;  nên một ngày nọ, gã ta nhận xét: “Thật là tuyệt vời khi em có mái tóc đẹp, cô gái nhỏ của tôi. Em chưa bao giờ nghĩ đến việc đính hôn sao? ”

"Bạn có lẽ đã biết tôi nên nghĩ về nó," lược chải tóc trả lời;  "Tôi đã đính hôn với anh xỏ giày rồi”.

“Đính hôn!"  cổ côn kêu lên, "bây giờ không còn ai để cầu hôn nữa rồi;"  và rồi gã ta giả vờ coi thường tất cả những cuộc yêu đương vớ vẩn.

Một thời gian dài trôi qua, cổ áo sơ mi được cho vào túi mang đến nhà máy giấy.  Đây là một công ty lớn gồm nhiều vải vụn, những loại vải mịn nằm riêng lẻ, tách biệt với những loại vải thô hơn, vì nó phải như vậy.  Chúng có quá nhiều thứ để kể cho nhau nghe, đặc biệt là cổ áo sơ mi, người là một kẻ khoác lác ghê gớm. “Tôi đã trải qua vô số cuộc tình,” cổ côn nói, “không ai để lại cho tôi một chút bình yên.  Đúng là tôi là một quý ông hoàn hảo;  khá bế tắc.  Tôi có một cậu xỏ giày và một cô lược chải tóc mà tôi chưa bao giờ sử dụng đến.  Đáng lẽ các bạn đã nhìn thấy tôi lúc đó, khi tôi bị từ chối. Tôi sẽ không bao giờ quên mối tình đầu của mình; cô ấy là một nàng thắt lưng, rất quyến rũ, và thanh tú, và mềm mại, và cô ấy đãgieo mình vào bồn giặt vì lợi ích của tôi.  Có một góa phụ cũng yêu tôi nồng nhiệt, nhưng tôi đã bỏ cô ấy một mình, và cô ấy trở nên đen đủi.  Người yêu tiếp theo của tôi là một vũ công hạng nhất; người đã để lại nơi tôi một vết thương mà từ đó tôi vẫn còn đau khổ, cô ấy yêu say đắm.  Ngay cả cô lược chải tóc của chính tôi cũng yêu tôi, và rụng hết mái tóc của cô ấy vì tình yêu bị hờ hững.  Vâng, tôi đã có trải nghiệm tuyệt vời về đủ mùi vị yêu đương, nhưng nỗi đau buồn lớn nhất của tôi là với nàng kẹp bít tất – ý tôi muốn nói là cô ả thắt lưng – đã vì tôi mà đã gieo mình vào bồn giặt.  Tôi có rất nhiều vấn đề với lương tâm về chuyện đó, và đã đến lúc tôi thực sự mong sớm trở thành một tờ giấy trắng".

Và cuối cùng thì chuyện ấy cũng đã được thực hiện.  Tất cả các mảnh vải vụn được làm thành giấy trắng, và cổ côn trở thành một tờ giấy trên đó có in câu chuyện mà bạn đang đọc bây giờ. 

Nó đã xảy ra như một sự trừng phạt đối với gã ta, vì đã khoe khoang quá mức gây sốc về những điều không có thật.  Và đây là một lời cảnh báo cho chúng ta, hãy cẩn thận với cách chúng ta hành động, vì một ngày nào đó chúng ta có thể thấy liệu chúng ta có cùng chung số phận với đám giẻ rách ấy không, liệu có được biến thành trang giấy trắng, trên đó có thể viết ra toàn bộ lịch sử của chúng ta, ngay cả những hành động bí mật nhất của nó.  Và sẽ không dễ chịu gì nếu phải chạy về thế giới dưới dạng một tờ giấy, kể về mọi thứ chúng ta đã làm, như gã cổ côn ưa khoe khoang, khoác lác.

 

                                             Phan Thiện Trì dịch

                                                    June, 2022

 

THE SHIRT-COLLAR

                                                              by

                                                              Hans Christian Andersen

 

THERE was once a fine gentleman who possessed among other things a boot-jack and a hair-brush; but he had also the finest shirt-collar in the world, and of this collar we are about to hear a story. The collar had become so old that he began to think about getting married; and one day he happened to find himself in the same washing-tub as a garter. “Upon my word,” said the shirt-collar, “I have never seen anything so slim and delicate, so neat and soft before. May I venture to ask your name?”

“I shall not tell you,” replied the garter.

“Where do you reside when you are at home?” asked the shirt-collar. But the garter was naturally shy, and did not know how to answer such a question.

“I presume you are a girdle,” said the shirt-collar, “a sort of under girdle. I see that you are useful, as well as ornamental, my little lady.”

“You must not speak to me,” said the garter; “I do not think I have given you any encouragement to do so.”

“Oh, when any one is as beautiful as you are,” said the shirt-collar, “is not that encouragement enough?”

“Get away; don’t come so near me,” said the garter, “you appear to me quite like a man.”

“I am a fine gentleman certainly,” said the shirt-collar, “I possess a boot-jack and a hair-brush.” This was not true, for these things belonged to his master; but he was a boaster.

“Don’t come so near me,” said the garter; “I am not accustomed to it.”

“Affectation!” said the shirt-collar.

Then they were taken out of the wash-tub, starched, and hung over a chair in the sunshine, and then laid on the ironing-board. And now came the glowing iron. “Mistress widow,” said the shirt-collar, “little mistress widow, I feel quite warm. I am changing, I am losing all my creases. You are burning a hole in me. Ugh! I propose to you.”

“You old rag,” said the flat-iron, driving proudly over the collar, for she fancied herself a steam-engine, which rolls over the railway and draws carriages. “You old rag!” said she.

The edges of the shirt-collar were a little frayed, so the scissors were brought to cut them smooth. “Oh!” exclaimed the shirt-collar, “what a first-rate dancer you would make; you can stretch out your leg so well. I never saw anything so charming; I am sure no human being could do the same.”

“I should think not,” replied the scissors.

“You ought to be a countess,” said the shirt collar; “but all I possess consists of a fine gentleman, a boot-jack, and a comb. I wish I had an estate for your sake.”

“What! is he going to propose to me?” said the scissors, and she became so angry that she cut too sharply into the shirt collar, and it was obliged to be thrown by as useless.

“I shall be obliged to propose to the hair-brush,” thought the shirt collar; so he remarked one day, “It is wonderful what beautiful hair you have, my little lady. Have you never thought of being engaged?”

“You might know I should think of it,” answered the hair brush; “I am engaged to the boot-jack.”

“Engaged!” cried the shirt collar, “now there is no one left to propose to;” and then he pretended to despise all love-making.

A long time passed, and the shirt collar was taken in a bag to the paper-mill. Here was a large company of rags, the fine ones lying by themselves, separated from the coarser, as it ought to be. They had all many things to relate, especially the shirt collar, who was a terrible boaster. “I have had an immense number of love affairs,” said the shirt collar, “no one left me any peace. It is true I was a very fine gentleman; quite stuck up. I had a boot-jack and a brush that I never used. You should have seen me then, when I was turned down. I shall never forget my first love; she was a girdle, so charming, and fine, and soft, and she threw herself into a washing tub for my sake. There was a widow too, who was warmly in love with me, but I left her alone, and she became quite black. The next was a first-rate dancer; she gave me the wound from which I still suffer, she was so passionate. Even my own hair-brush was in love with me, and lost all her hair through neglected love. Yes, I have had great experience of this kind, but my greatest grief was for the garter—the girdle I meant to say—that jumped into the wash-tub. I have a great deal on my conscience, and it is really time I should be turned into white paper.”

And the shirt collar came to this at last. All the rags were made into white paper, and the shirt collar became the very identical piece of paper which we now see, and on which this story is printed. It happened as a punishment to him, for having boasted so shockingly of things which were not true. And this is a warning to us, to be careful how we act, for we may some day find ourselves in the rag-bag, to be turned into white paper, on which our whole history may be written, even its most secret actions. And it would not be pleasant to have to run about the world in the form of a piece of paper, telling everything we have done, like the boasting shirt collar.

 

                        Translated into Vietnamese by Phan Thien Tri

                                                      June, 2022