Hai Học Giả 

The Chinese Fairy Book 
Chinese (Trung Quốc)

 

Ngày xưa có hai học giả.  Một người tên là Lưu Thần  và người kia là Nguyễn Triệu. Cả hai đều trẻ và đẹp trai.  Một ngày mùa xuân, họ cùng nhau lên đồi Thiên Thai để hái thuốc chữa bệnh cứu người. Ở đó, họ đến một thung lũng nhỏ, nơi những cây đào nở hoa um tùm ở hai bên.  Ở giữa thung lũng là một hang động, nơi có hai thiếu nữ đứng dưới tán cây đang trổ bông, một trong số họ mặc bộ quần áo màu đỏ, người còn lại màu xanh lá cây; trông dáng dấp yêu kiều diễm lệ vô cùng. Cả hai đẹp ngoài sức tưởng tượng. Họ vẫy tay ra hiệu cho hai học giả đến gần. 

"Và có phải hai chàng là Lưu, Nguyễn, sao lại đến muộn thế?”  họ hỏi.  "Hai thiếp đã chờ đợi quá lâu!"

 

Sau đó, họ thân mật như đã quen lâu năm, bèn mời vào hang phủ và được phục vụ với trà và rượu.

"Thiếp đã được dành riêng cho lãnh chúa Lưu Thần," thiếu nữ mặc áo choàng đỏ nói;  "Và em gái thiếp là dành cho tướng công Nguyễn Triệu!"

 

Và vì vậy họ đã kết hôn.  Hai học giả ngày nào cũng chăm chú ngắm hoa hay chơi cờ đến nỗi quên hẳn cuộc sống dưới trần thế. Họ chỉ nhận thấy rằng có lúc hoa đào nở trên cây trước khi hang động mở ra, và lúc khác lại là quả đào rơi xuống.  Và, đôi khi, bất ngờ, họ cảm thấy lạnh hoặc ấm, và phải thay quần áo đang mặc. Và họ ngạc nhiên trong lòng rằng thật có nên là như vậy.

 

Rồi đến một ngày, lòng họ bỗng chạnh niềm cố quốc, ngập tràn nỗi nhớ nhà khắc khoải, bèn ngõ ý muốn trở về quê. Cả hai tiên nữ đều đã biết về điều đó, bèn thưa rằng: “Nhị lang, đến đây, là duyên từ kiếp trước đưa lại, sao nay lại muốn trở về ?”

Vì thế, Lưu, Nguyễn mới ở lại với hai nàng thêm nửa năm nữa.

 

Một hôm, vào tiết xuân sang, cỏ xanh mơn mởn, hoa lá rộn ràng, cây cối xum xuê. Oanh hát, yến ca, đua nhau hót líu lo, khiến lòng hai chàng trĩu nặng niềm thương nhớ quê hương, lại khẩn khoản xin với hai nàng cho trở về nhà.

 

 

 

 

 

Họ nói: “Khi các đức lang quân của chúng ta đã từng nao núng nỗi nhớ nhà, thì chúng ta có thể không còn giữ họ lại được nữa. Duyên kiếp ràng buộc. Chị em thiếp biết làm gì bây giờ”.

 

Vào ngày hôm sau, họ chuẩn bị một bữa tiệc chia tay, gọi các tỳ nữ đem nhạc cụ đàn sáo, chiêng phách, đến diễn tấu, dâng rượu ma thuật để tiễn biệt hai chàng về quê và nói:

“Chúng ta sẽ gặp lại nhau.  Bây giờ hai phu quân hãy lên đường! ”

Và họ tiễn biệt nhau trong nước mắt. Hoa đào gieo rắc lối đi, suối tiễn, oanh đưa những ngậm ngùi.

 

Khi Lưu, Nguyễn về đến nhà, cổng làng và cửa cổng đã biến mất từ ​​lâu, xóm cũ năm xưa, và người dân trong làng nay hoàn toàn xa lạ không còn nhận ra được nữa.  Họ tụ tập quanh hai học giả và hỏi họ có thể là ai.

“Chúng tôi là Lưu Thần và Nguyễn Triệu. Chỉ cách đây mấy hôm, hai chúng tôi đã lên rừng hái thuốc! ”

Cũng may có đứa trẻ, cháu bảy đời, thuật lại là ông cố cố tổ ngày trước vào núi, lạc đường không thấy trở về nữa.

Sau đó, một người hầu vội vàng chạy đến và nhìn họ.  Cuối cùng, lão ta quỳ gối xuống dưới chân Lưu Thần, với niềm vui sướng tột độ và đã reo lên: “Vâng, huynh thực sự là chủ nhân của đệ!  Kể từ khi huynh ra đi, và chúng tôi không có bất kỳ tin tức nào liên quan đến huynh trong khoảng hơn 70 năm đã trôi qua ”.

 

Sau đó, ông đã lôi kéo học giả Lưu đi xuyên qua một cửa ngõ cao, được trang trí ở các chỗ xây nổi lên bằng những vành khung tròn trong miệng sư tử, như phong tục tại nơi ở của những người có địa vị cao.

 

Và khi ông bước vào đại sảnh, một bà lão với mái tóc bạc trắng, lưng còng xuống, chống gậy bước tới và hỏi: "Người đàn ông nào đây?"

 

"Chủ nhân của chúng tôi đã trở về một lần nữa," người hầu trả lời.  Và rồi, quay sang Lưu, ông ta nói thêm: “Đó là nữ chủ nhân.  Bà ấy đã gần trăm tuổi, nhưng rất may là vẫn còn khỏe và có sức khỏe tốt ”.

 

Những giọt nước mắt buồn vui tràn đầy trên đôi mắt của bà cụ.

 

“Kể từ khi chàng ra đi giữa những người bất tử, thiếp đã nghĩ rằng chúng ta sẽ không bao giờ còn gặp lại nhau trong cuộc đời này,” bà nói.  "Thật là may mắn biết bao cuối cùng chàng cũng đã trở về!”

 

Và trước khi  bà kết thúc, cả gia đình, đàn ông và phụ nữ, đã đến và chào đón ông ta trong một đám đông lớn bên ngoài sảnh đường.

 

Và vợ ông chỉ hết cái này đến cái khác và nói: "Cái kia thế này, và cái này thế kia!"

 

Vào thời điểm nhà học giả biến mất, trong nhà chỉ có một cậu bé nhỏ xíu, chừng vài tuổi.  Và giờ cậu ta đã là một ông già ngoài tám mươi.  Ông đã phục vụ đế chế trong một chức vụ cao, và đã nghỉ hưu để an hưởng tuổi già trong khu vườn của tổ tiên.  Có ba đứa cháu, tất cả đều là những người được tôn vinh; có hơn mười đứa chắt, trong đó có năm người đã thi đỗ tiến sĩ; có khoảng hai mươi người con chắt chắt, trong đó người lớn tuổi nhất vừa trở về nhà sau khi vượt qua kỳ thi tuyển chọn vào chức vụ thẩm phán một cách đầy danh dự. Và đó là chưa kể những đứa trẻ đang được bế trong vòng tay của cha mẹ chúng. Những người cháu đi làm xa, bận công việc đều xin nghỉ phép và trở về nhà khi nghe tin cụ tổ đã về.  Và những đứa cháu gái, những người đã được gả vào các gia đình khác, cũng đến.  Điều này khiến Lưu ngập tràn niềm vui, và ông ta đã chuẩn bị một bữa tiệc gia đình trong một đại sảnh, và tất cả con cháu chắt của ông, với vợ và chồng của chúng ngồi xung quanh ông ta thành một vòng tròn.  Bản thân ông và vợ, một bà lão tóc bạc trắng, nhăn nheo, ngồi giữa họ ở chiếu trên.  Bản thân học giả vẫn còn trông giống như một thanh niên tuổi hai mươi, vì vậy tất cả thanh niên trong vòng tròn xung quanh đều nhìn nhau và cười không ngớt.

 

Sau đó, học giả nói: "Tôi có một phương tiện để xua đuổi tuổi già!"

 

Và ông ta lấy ra rượu ma thuật của mình và đưa cho vợ mình một ít rượu. Và khi bà đã uống ba ly, mái tóc trắng của bà dần đen trở lại, những nếp nhăn biến mất, và bà trở thành một phụ nữ xinh đẹp, ngồi bên cạnh chồng mình.  Sau đó, con trai ông và những đứa cháu lớn tuổi cũng bước lên và xin được uống rượu.  Và bất kỳ ai trong số họ chỉ uống chừng chưa tới một giọt cũng đều được biến từ một ông già lọm khọm thành một thanh niên tuấn tú. 

Câu chuyện đã được đồn khắp bên ngoài và đã đến tai hoàng đế.  Hoàng đế muốn gọi Lưu đến triều đình của mình, nhưng ông ta đã khước từ bằng nhiều lời cảm ơn. Tuy nhiên, ông cũng đã gửi cho hoàng đế một ít rượu ma thuật của mình như một món quà.  Điều này làm hoàng đế vô cùng hài lòng, và nhà vua đã ban tặng cho Lưu một tấm bảng danh dự, với dòng chữ:

 

“Ngôi Nhà Chung của Năm Thế Hệ”

 

Ngoài ra, nhà vua còn gửi cho ông ba biển hiệu mà người đã viết bằng bút lông hoàng gia của riêng mình để biểu thị:

 

"Niềm Vui Trường Thọ"

 

Đối với vị học giả kia, Nguyễn Triệu, không may mắn như vậy.  Về đến nhà, ông thấy vợ con đã mất từ ​​lâu, các cháu và chắt của ông hầu hết đều là những kẻ vô dụng.  Vì vậy, ông ta không ở lại lâu, mà quay trở lại núi rừng. Tuy nhiên, Lưu Thần vẫn ở lại với gia đình trong một vài năm, sau đó đưa vợ cùng đi với ông trở lại núi Đồi Thiên Thai  và không còn thấy nữa.

 

Hậu thế, có người bâng khuâng nghe lời ca thiên cổ, cao vút, mơ hồ từ xa vọng lại :

« Thiên Thai !Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng, nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới đào nguyên »

                                    Phan Thiện Trì dịch

                                         October, 2022

 

The Two Scholars

The Chinese Fairy Book 
Chinese

 

Once upon a time there were two scholars. One was named Liu Tschen and the other Yuan Dschau. Both were young and handsome. One spring day they went together into the hills of Tian Tai to gather curative herbs. There they came to a little valley where peach-trees blossomed luxuriantly on either side. In the middle of the valley was a cave, where two maidens stood under the blossoming trees, one of them clad in red garments, the other in green. And they were beautiful beyond all telling. They beckoned to the scholars with their hands.

 

“And have you come?” they asked. “We have been waiting for you overlong!”

 

Then they led them into the cave and served them with tea and wine.

 

“I have been destined for the lord Liu,” said the maiden in the red gown; “and my sister is for the lord Yuan!”

 

And so they were married. Every day the two scholars gazed at the flowers or played chess so that they forgot the mundane world completely. They only noticed that at times the peach-blossoms on the trees before the cave opened, and at others that they fell from the boughs. And, at times, unexpectedly, they felt cold or warm, and had to change the clothing they were wearing. And they marveled within themselves that it should be so.

 

Then, one day, they were suddenly overcome by homesickness. Both maidens were already aware of it.

 

“When our lords have once been seized with homesickness, then we may hold them no longer,” said they.

 

On the following day they prepared a farewell banquet, gave the scholars magic wine to take along with them and said:

 

“We will see one another again. Now go your way!”

 

And the scholars bade them farewell with tears.

 

When they reached home the gates and doors had long since vanished, and the people of the village were all strangers to them. They crowded about the scholars and asked who they might be.

 

“We are Liu Tschen and Yuan Dschau. Only a few days ago we went into the hills to pick herbs!”

 

With that a servant came hastening up and looked at them. At last he fell at Liu Tschen’s feet with great joy and cried: “Yes, you are really my master! Since you went away, and we had no news of any kind regarding you some seventy years or more have passed.”

 

Thereupon he drew the scholar Liu through a high gateway, ornamented with bosses and a ring in a lion’s mouth, as is the custom in the dwellings of those of high estate.

 

And when he entered the hall, an old lady with white hair and bent back, leaning on a cane, came forward and asked: “What man is this?”

 

“Our master has returned again,” replied the servant. And then, turning to Liu he added: “That is the mistress. She is nearly a hundred years old, but fortunately is still strong and in good health.”

 

Tears of joy and sadness filled the old lady’s eyes.

 

“Since you went away among the immortals, I had thought that we should never see each other again in this life,” said she. “What great good fortune that you should have returned after all!”

 

And before she had ended the whole family, men and women, came streaming up and welcomed him in a great throng outside the hall.

 

And his wife pointed out this one and that and said: “That is so and so, and this is so and so!”

 

At the time the scholar had disappeared there had been only a tiny boy in his home, but a few years old. And he was now an old man of eighty. He had served the empire in a high office, and had already retired to enjoy his old age in the ancestral gardens. There were three grand-children, all celebrated ministers; there were more than ten great-grand-children, of whom five had already passed their examinations for the doctorate; there were some twenty great-great-grand-children, of whom the oldest had just returned home after having passed his induction examinations for the magistracy with honor. And the little ones, who were carried in their parents’ arms, were not to be counted. The grand-children, who were away, busy with their duties, all asked for leave and returned home when they heard that their ancestor had returned. And the girl grand-children, who had married into other families, also came. This filled Liu with joy, and he had a family banquet prepared in the hall, and all his descendants, with their wives and husbands sat about him in a circle. He himself and his wife, a white-haired, wrinkled old lady, sat in their midst at the upper end. The scholar himself still looked like a youth of twenty years, so that all the young people in the circle looked around and laughed.

 

Then the scholar said: “I have a means of driving away old age!”

 

And he drew out his magic wine and gave his wife some of it to drink. And when she had taken three glasses, her white hair gradually turned black again, her wrinkles disappeared, and she sat beside her husband, a handsome young woman. Then his son and the older grand-children came up and all asked for a drink of the wine. And whichever of them drank only so much as a drop of it was turned from an old man into a youth. The tale was bruited abroad and came to the emperor’s ears. The emperor wanted to call Liu to his court, but he declined with many thanks. Yet he sent the emperor some of his magic wine as a gift. This pleased the emperor greatly, and he gave Liu a tablet of honor, with the inscription:

 

“The Common Home of Five Generations”

 

Besides this he sent him three signs which he had written with his own imperial brush signifying:

 

“Joy in longevity”

 

As to the other of the two scholars, Yuan Dschau, he was not so fortunate. When he came home he found that his wife and child had long since died, and his grand-children and great-grand-children were mostly useless people. So he did not remain long, but returned to the hills. Yet Liu Tschen remained for some years with his family, then taking his wife with him, went again to the Tai Hills and was seen no more.

 

Note: This tale is placed in the reign of the Emperor Ming Di (A.D. 58-75). Its motive is that of the legend of the Seven Sleepers, and is often found in Chinese fairy tales.

 

                    Translated into Vietnamese by Phan Thien Tri

                                            October, 2022

Tống biệt

Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai,

Suối tiễn oanh đưa luống ngậm ngùi! Nửa năm tiên cảnh,

Một bước trần ai,

Ước cũ duyên thừa có thế thôi!

Đá mòn, rêu nhạt,

Nước chảy, huê trôi,

Cái hạc bay lên vút tận trời!

Trời đất từ đây xa cách mãi.

Cửa động,

Đầu non,

Đường lối cũ,

Ngàn năm thơ thẩn bóng trăng chơi

Tản Đà