IB VÀ BÉ CHRISTINA                                                             

 

                                                                   Hans Christian Andersen

                                                                   Phan Thiện Trì dịch

 

TRONG khu rừng kéo dài từ bờ sông Gudenau, ở phía Bắc bán đảo Jutland, một con đường dài dẫn vào vùng nông thôn, và không xa dòng sông trong vắt, nổi lên một sườn núi lớn, trải dài qua rừng như một bức tường.  Về phía tây của rặng núi này, và không xa dòng sông, là một trang trại, được bao quanh bởi vùng đất cằn cỗi đến nỗi đất cát lộ ra giữa những đám lúa mạch đen và lúa mì mọc trong đó.  Đã vài năm trôi qua kể từ khi những người sống ở đây canh tác những cánh đồng này;  họ nuôi ba con cừu, một con lợn và hai con bò;  trên thực tế, họ duy trì bản thân rất tốt, họ đã có khá đủ để sống, vì nói chung mọi người đều hài lòng với lối sống với mức tối thiểu của họ.  Họ thậm chí có thể đủ tiền để nuôi hai con ngựa, nhưng những người nông dân ở những nơi đó có câu nói rằng: “Con ngựa ngốn hết chính nó”,  nghĩa là anh ta ăn nhiều bằng anh ta kiếm được, kiếm đủ ăn, đủ ăn theo nghĩa biết chắt chiu. Người nông dân ấy là Jeppe Jans. Mùa hạ bác ta canh tác ruộng của mình, và vào mùa đông, bác đẽo guốc gỗ.  Bác ấy cũng có một chú thợ học việc, một người hiểu cũng như bác biết làm cách nào để đẽo những chiếc guốc vừa chắc chắn, vừa nhẹ nhàng và hợp thời trang.  Họ chạm khắc giày, gọt cả thìa và các dụng cụ bằng gỗ khác, bán chạy và được trả rất xứng đáng;  do đó không ai có thể chỉ gọi Jeppe Jans và gia đình bác là những người nghèo.  Ib nhỏ, một cậu bé bảy tuổi và là đứa con duy nhất, thường ngồi bên cạnh, quan sát những người thợ, hoặc đẽo một cây gậy chống, và đôi lúc gọt vào ngón tay cậu thay vì cây gậy.  Nhưng một ngày nọ, cậu nhóc Ib đã thành công trong việc chạm khắc của mình, đến mức cậu ấy đã tạo ra hai mảnh gỗ trông thực sự giống như hai chiếc guốc nhỏ vừa đẹp vừa xinh xắn, và cậu quyết định sẽ đem tặng cho cô bé Christina như một món quà làm quen.

"Và cô bé Christina là ai?"  Cô là con gái của người lái đò, duyên dáng và thanh tú như con của một quý ông;  nếu cô ăn mặc quần áo đẹp, không ai có thể tin rằng cô sống trong một túp lều, trên mảnh đất hoang cạnh đấy với cha mình.  Ông ta goá vợ, và kiếm sống bằng cách đốn củi trong rừng rồi dùng chiếc thuyền lớn của mình chở đến bán ở ao nuôi lươn và đập ngăn bắt lươn, thuộc hạt Silkborg, và đôi khi đến tận thành phố Randers xa xôi.  Không có ai chăm sóc Christina ở nhà cả, cho nên hầu như lúc nào bác cũng đem nó theo trên thuyền hoặc chơi trong rừng giữa những cây thạch nam đang nở hoa, hoặc hái những quả dâu rừng chín mọng. Khi nào ông phải lên tỉnh thì ông sẽ đưa cô bé Christina, nhỏ hơn Ib một tuổi, băng qua bãi hoang đến nhà Jeppe Jans, và gửi cô ở đó. Ib và Christina hợp ý với nhau trong mọi việc; chúng chia nhau từng miếng bánh mì, từng quả quất rừng và từng chơi đào lỗ trên cát với nhau; chúng chạy lon ton, len lỏi khắp vùng, chơi bời nhảy nhót khắp mọi nơi.  Có lần chúng lang thang một quãng đường dài vào rừng, thậm chí còn cùng nhau mạo hiểm leo lên đỉnh núi cao.  Một lần khác, chúng tìm thấy một vài quả trứng của chim săn mồi trong rừng, chúng cũng cho là một sự kiện tuyệt vời đáng nhớ.  Ib chưa bao giờ được đến nhà Christina, cũng như chưa bao giờ lên thuyền của bác lái đò trên sông. Nhưng cuối cùng cơ hội đã đến. Một hôm cha của Christina đưa cậu lên thuyền của mình, và buổi tối hôm trước, cậu đi cùng với người lái đò ngang qua bãi hoang đến nhà ông. Sáng sớm hôm sau, hai đứa trẻ được đặt trên đầu một đống củi cao trong thuyền, và ngồi ăn bánh mì và dâu rừng, trong khi cha của Christina và người bạn thuyền của ông dùng sào đẩy thuyền về phía trước.  Họ theo luồng nước và lướt nhanh, vì thủy triều có lợi cho họ, đi qua các hồ, được hình thành bởi dòng chảy của con sông; đôi khi các hồ này trông như hoàn toàn bị che khuất sau những hàng lau sậy và những cây sên cổ thụ nghiêng mình trên mặt nước, nhưng luôn có chỗ cho họ vượt qua, mặc dù những cây cổ thụ xoả cành xuống nước và những cây sồi già vươn cành trơ trọi, như thể chúng đã vén tay áo lên và muốn khoe những cánh tay trần có nhiều mấu của chúng.  Những cây tống quán sủi già rũ gốc từ bờ bám xơ xác xuống đáy sông, ngọn cành nhô lên mặt nước trông như một hòn đảo nhỏ xinh đẹp . Những bông hoa súng vẫy mình qua lại trên sông, mọi thứ làm cho chuyến du ngoạn trở nên đẹp đẽ, và cuối cùng chúng đến đập nước lớn, nơi dòng nước tràn qua các cửa xả lũ; trông thấy nước chảy ầm ầm qua cửa đập, sùi sục và tung bọt trắng xoá, bọn trẻ nghĩ đây là một cảnh đẹp.

 

Vào những ngày đó, ở chốn này chưa có thị trấn và nhà máy.người ta chỉ thấy vài khu nhà trang trại, với những cánh đồng xơ xác, có thể thấy một vài đàn gia súc và một hoặc hai người lao động trong nông trại.  Chính tiếng nước chảy xiết qua các cống, và tiếng kêu của những con vịt trời, gần như là những dấu hiệu duy nhất cho thấy cuộc sống năng động của thị trấn Silkborg.  Sau khi dỡ củi xong, cha của Christina đã mua cả một giỏ lươn đầy và một con heo sữa, tất cả được cho vào một cái thúng đặt ở đuôi thuyền.  Sau đó, họ quay trở lại dòng sông; và khi gió thuận lợi, hai cánh buồm được kéo lên, và thuyền buồm no gió chạy ngược sông nhanh như thể có hai con ngựa đã được thắt chặt vào nó.  

Khi đi thuyền, họ tình cờ đến sát nhà người phụ thuyền, cách bờ sông một đoạn. Họ cột chặt thuyền vào bờ, dặn kỹ hai bé phải ngồi yên, rồi cả hai lên bờ. Ib và Christina tuân theo mệnh lệnh được một lúc, rồi sau đó hoàn toàn quên mất nó.  Đầu tiên, chúng nhìn vào giỏ đựng lươn và lợn sữa; để cho đỡ buồn, chúng lôi con lợn sữa ra để sờ mó và lật qua lật lại, và vì cả hai đều muốn giữ nó cùng một lúc, nên hậu quả là chúng đã để nó rơi xuống nước, và con lợn trôi theo dòng nước.

Đây là một thảm họa khủng khiếp. Trong lúc hoảng hốt,  Ib nhảy lên bờ, bỏ chạy cách thuyền một đoạn. Christina kêu lên: “Ồ, hãy để em theo cùng với anh,” và cô lao theo anh ta. Trong vài phút, chúng thấy mình vào sâu trong rừng. Chúng trốn vào giữa bụi rậm để không còn nhìn thấy thuyền và con sông, con sông đáng ghét đã cướp mất con lợn mà chúng hy vọng sẽ được ăn một bữa no nê. Chúng chạy xa hơn một chút, và rồi Christina ngã xuống, và oà lên khóc.

Ib đỡ cô dậy và nói, “Đừng bận tâm; theo anh. Xa hơn đằng kia là một ngôi nhà”.  Nhưng đằng ấy làm gì có nhà; và cả hai vẫn đi lang thang xa hơn, chân chúng giẫm lên những chiếc lá khô xào xạc của năm ngoái, và giẫm lên những cành cây đã rơi lộp bộp dưới bàn chân nhỏ bé của chúng; rồi cả hai nghe thấy một tiếng gọi the thé, xuyên thấu, hai đứa đứng yên để lắng nghe. Ngay lúc đó có tiếng rít của một con chim ưng vang lên trong rừng; đó là một tiếng kêu đáng ghét, và nó làm lũ trẻ sợ hãi;  nhưng trước chúng, ở nơi rậm rạp nhất của khu rừng, chúng trông thấy những quả mâm xôi rất đẹp, nhiều không đếm xuể. Chúng trông rất mời gọi đến nỗi bọn trẻ không thể không dừng lại;  và cả hai ăn ở đó rất lâu, đến nỗi mồm và má trở nên khá đen, xanh, đỏ nhoe nhoét cả ra vì nước cốt.

Bây giờ chúng lại nghe thấy tiếng gọi từ xa, và Christina nói, "Chúng mình sẽ bị phạt nặng vì con lợn đó."

“Ồ, đừng bận tâm,” Ib nói;  “Chúng ta sẽ về nhà của bố anh. Nó ở đâu đây trong khu rừng này”.  Vì vậy,  chúng đã đi tiếp, nhưng con đường đã dẫn chúng ra khỏi lối đi; không thấy nhà, trời tối dần, lũ trẻ sợ hãi.  Sự tĩnh lặng uy nghiêm bao trùm xung quanh chúng giờ đây đã bị phá vỡ bởi tiếng kêu chói tai của cú sừng lớn và những loài chim khác mà chúng chả biết chim gì.  Cuối cùng thì cả hai đều lạc vào giữa bụi rậm;  Christina bắt đầu khóc, và rồi Ib cũng khóc theo;  và sau khi khóc lóc than thở một lúc, chúng nằm lăn dài trên lá khô và ngủ thiếp đi.

Mặt trời đã lên cao khi hai đứa trẻ thức giấc, ngơ ngác. Chúng cảm thấy lạnh; không xa nơi chúng nằm nghỉ, qua các gốc cây, chúng nhìn thấy một ngọn đồi, mặt trời chiếu xuyên qua những tán cây. Cả hai nghĩ rằng nếu chúng đến đó, chúng sẽ được ấm áp, và Ib tưởng tượng rằng khi trèo lên đồi cao, có thể nhìn thấy ngôi nhà của cha mình.  Nhưng bây giờ chúng đã lạc khá xa vào một cánh rừng khác. Chúng trèo rất cao lên đỉnh đồi và đứng sững lại vì ngạc nhiên, chúng nhìn thấy phía dưới có một cái hồ rất đẹp, nước trong xanh. Một lượng lớn cá có thể được nhìn thấy qua làn nước trong vắt, lấp lánh trong tia nắng mặt trời; chúng khá ngạc nhiên khi bất ngờ đến trước một cảnh tượng như vậy.

Gần nơi chúng đứng là một bụi cây phỉ, nặng trĩu những quả hạch xinh đẹp. Không đợi lâu, chúng hái một ít, bẻ đôi và ăn những hạt nhân non mịn chỉ vừa chín tới.  

Bỗng chúng dừng lại, đờ người ra vì sợ hãi. Đứng gần chúng, như từ dưới đất chui lên, một bà lão cao lớn, khuôn mặt nâu sẫm, mái tóc đen óng ánh; tròng trắng của mắt bà ấy lấp lánh như mắt của người thổ dân da đen; trên lưng mang một cái bọc, tay cầm một cây gậy có nhiều mấu.  Đó là một người Bô-hê-miên*.  Hai đứa trẻ thoạt đầu không hiểu những gì bà nói. Bà rút trong túi ra ba quả hạch lớn, giơ cho chúng xem rồi nói rằng đây là những quả hạch thần, bên trong  chúng được cất giấu những thứ đẹp đẽ và đáng yêu nhất trên đời. Vì chúng đang ước những quả hạch, Ib đành đánh bạo nhìn vào mặt bà, và khi bà nói bằng một giọng rất dịu dàng đến nỗi cậu Ib trở nên bạo dạn, lấy hết can đảm hỏi xin bà mấy quả hạch ấy. Bà đưa chúng cho cậu ta, rồi lại hái một ít từ bụi cây cho mình, một túi khá đầy. Ib và Christina mở to mắt nhìn ba quả hạt ước.

 

"Trong hạt này liệu có được một cỗ xe song mã không bà?"  Ib hỏi.

“Vâng, có một cỗ xe bằng vàng, với hai con ngựa kéo bằng vàng,” người đàn bà du mục trả lời.

Christina nói: “Vậy thì hãy cho tôi cái hạt đó, nên Ib đã đưa nó cho em, và người đàn bà lạ ấy đã buộc cái hạt đó vào đầu chiếc khăn quàng của Christina.

Ib giơ một hạt khác lên và hỏi:  “Còn trong cái hạt này liệu có chiếc khăn quàng cổ nhỏ xinh như chiếc khăn mà Christina quấn trên cổ không?” 

“Có mười chiếc khăn quàng cổ trong đó,” bà ấy trả lời, “cũng như vô số quần áo đẹp, giày thêu, mũ và mạng che mặt.”

“Thế thì, tôi cũng sẽ có cái đó,” Christina reo lên "và nó cũng là một cái đẹp." Ib ta rộng rãi cho cô hạt thứ hai luôn.

Thứ ba là một hạt màu đen nhỏ. Christina nói: “Bạn có thể giữ cái đó.  Nó trông cũng khá là đẹp đấy”.

"Có cái gì bên trong đó hở bà?"  Ib hỏi người đàn bà Bô-hê-miên.

“Điều tốt nhất trong tất cả ba quả dành cho cậu,” người đàn bà du mục trả lời.  Vì vậy Ib giữ chặt quả hạch của mình như một vật quý báu.

Sau đó, bà hứa sẽ dẫn những đứa trẻ ra đúng đường để chúng có thể tìm thấy đường về nhà: và chúng chắc chắn đi về hướng khác với con đường mà chúng định đi. Tuy vậy, không ai được phép nói lời chống lại người phụ nữ và nghĩ rằng bà muốn đánh cắp hai đứa trẻ. Trong con đường rừng hoang vu, chúng gặp một người đi rừng biết Ib, và nhờ sự giúp đỡ của ông ta, Ib và Christina đã về đến nhà, nơi chúng thấy mọi người đều rất lo lắng về chúng. Chúng đã được tha thứ và được quên đi, mặc dù chúng thực sự đã làm sai, và đáng phải gặp rắc rối;  thứ nhất, bởi vì chúng đã để con heo sữa rơi xuống nước; và thứ hai, bởi vì chúng đã bỏ chạy.  Christina được đưa trở lại nhà của cha cô bên cây thạch nam, và Ib vẫn ở trong ngôi nhà trang trại ở ven rừng, gần dải đất lớn trên sườn núi.

 

Điều đầu tiên Ib làm vào buổi tối hôm đó là lấy trong túi ra một quả hạch nhỏ màu đen, trong đó thứ tốt nhất được cho là được bọc kín. Nó cẩn thận đặt quả hạch giữa cánh cửa và cột cửa, rồi kéo cánh cửa lại để quả hạch bị nứt ra.  Nhưng không có nhiều hạt nhân để được nhìn thấy; nó là thứ mà chúng ta nên gọi là rỗng hoặc sâu ăn, và trông như thể nó đã được lấp đầy bởi một thứ bột giống như thuốc lá vụn hay đất đen màu mỡ.  "Đó chỉ là những gì tôi mong đợi!"  Ib thốt lên.  “Làm thế nào để có chỗ cho điều tốt nhất trong một cái hạt nhỏ bé như thế này?  Christina sẽ thấy hai hạt của cô cũng giống như thế này; sẽ không có quần áo đẹp hay cỗ xe song mã bằng vàng nào trong chúng đâu".

 

Mùa đông tới rồi;  và năm mới đến, và quả thật nhiều năm đã qua đi; cho đến khi Ib đủ lớn để được làm lễ kiên tín, và do đó, suốt mùa đông cậu ta đã được gửi đến nhà một giáo sĩ của ngôi làng gần nhất để được chuẩn bị.

Một ngày nọ, cũng vào khoảng thời gian này, người lái thuyền đến thăm cha mẹ của Ib và nói với họ rằng Christina sẽ đến giúp việc cho người ta, và rằng cô ấy đã rất may mắn có được một chỗ làm tốt, với hầu hết những người đáng kính.  “Chỉ nghĩ đến thôi,” ông ta nói, “Cô ấy sẽ đến làm việc cho một chủ nhà trọ giàu có, tại khách sạn ở Herning, cách đây nhiều dặm về phía tây.  Cô ấy sẽ giúp bà chủ nhà trong việc nấu nướng, dọn dẹp nhà cửa; và, nếu sau đó cô ấy cư xử tốt, vẫn được làm lễ kiên tín ở đó, mọi người sẽ coi cô ấy như con gái ruột của họ ”.

Vậy là Ib và Christina đã rời xa nhau.  Mọi người đã gọi chúng là "cặp đôi đã hứa hôn", và khi chia tay, cô gái đưa cho Ib xem hai quả hạch mà cô đã chăm sóc kể từ khi chúng bị lạc vào rừng; và cô cũng nói với Ib rằng đôi guốc gỗ nhỏ mà anh từng đẽo cho cô khi còn là một cậu bé, và tặng cô như một món quà, đã được cất giữ cẩn thận trong ngăn kéo kể từ đó. Và thế là họ chia tay nhau.

 

Sau khi Ib được làm lễ kiên tín, cha chết, cậu quay về ở nhà với mẹ, và đã trở thành một người thợ đóng giày lành nghề. Mùa hè một mình cậu đã quản lý trang trại cho bà khá tốt đỡ cho mẹ khỏi thuê người giúp việc trang trại. Thỉnh thoảng, nhưng rất hiếm khi, anh ta nghe nói về Christina, thông qua một người xà ích hoặc người bán cá chình đang đi ngang qua. Nhưng cô ấy khá giả với chủ nhà trọ giàu có; và sau khi được làm lễ kiên tín, cô đã viết một lá thư cho cha mình, trong đó có một lời nhắn gửi ân cần cho Ib và mẹ anh.  Trong bức thư này, cô nói rằng ông chủ và bà chủ của cô đã may cho cô một chiếc váy mới đẹp và một số quần áo lót xinh xắn làm quà tặng cho cô. Tất nhiên, đây là một tin vui.

Một ngày nọ, vào mùa xuân năm sau, có tiếng gõ cửa ngôi nhà nơi mẹ già của Ib ở; và khi họ mở nó ra, trông kìa, và nhìn sững! người lái thuyền và Christina đã bước vào. Cô đã đến thăm họ, và trải qua cả ngày với họ.  Một chiếc xe ngựa phải đến từ khách sạn Herning để đến ngôi làng bên cạnh, và cô đã tận dụng cơ hội để gặp lại những người bạn của mình một lần nữa.  Cô ấy trông thanh lịch như một quý cô thực thụ, và mặc một chiếc váy xinh xắn, được may có chủ đích dành cho cô.  Cô đứng đó, trong một bộ váy dài, trong khi Ib chỉ mặc bộ quần áo làm việc của mình.  Anh không thể thốt ra lời nào; anh chỉ có thể nắm lấy tay cô và giữ chặt nó trong tay mình, nhưng anh cảm thấy quá hạnh phúc và quá vui mừng để có thể mở đôi môi của mình. Tuy nhiên, Christina thì khá thoải mái; cô nói và nói huyên thuyên đủ thứ chuyện, và hôn anh một cách thân thiện nhất. Thậm chí sau đó, khi họ chỉ còn lại một mình, và cô hỏi, "Anh không nhận ra em sao? Anh cứ im như thóc vậy, anh Ib?" Thực tình lúc ấy Ib như đờ ra vì kinh ngạc nên nắm mãi tay Christina, và cuối cùng nói, “Em đã trở thành một quý bà tuyệt vời, Christina, còn anh chỉ là một người đàn ông làm việc nặng nhọc; nhưng anh vẫn thường nghĩ về em và về những ngày xưa thân ái”.   

Sau đó, họ đi lang thang lên sườn núi lớn, và nhìn qua suối đến vùng đất hoang, nơi những ngọn đồi nhỏ phủ đầy hoa đậu chổi đang nở hoa. Ib không nói gì;  nhưng trước khi đến lúc họ chia tay, Ib thấy thật rõ ràng rằng Christina phải là vợ của anh: họ há đã không được gọi là “đôi vợ chồng chưa cưới tí hon” ngay từ thời thơ ấu rồi sao?  Đối với anh, dường như họ đã thực sự đính hôn với nhau rồi, mặc dù không một lời nào được nói ra về chủ đề này.  Họ chỉ còn vài giờ nữa để ở bên nhau, vì Christina có nghĩa vụ phải trở về làng bên cạnh vào buổi tối hôm đó, để sẵn sàng cho chuyến xe khởi hành vào sáng sớm hôm sau đến Herning.  Ib và bố cô đi cùng cô đến làng ấy.  Đó là một đêm trăng đẹp;  và khi họ đến nơi, Ib đã đứng nắm tay Christina trong tay mình, như thể anh không thể để cô ấy đi.  Đôi mắt anh sáng lên, và những lời anh thốt ra ngập ngừng từ đôi môi, nhưng từ nơi sâu thẳm nhất của trái tim anh: “Christina, nếu em không trở nên quá vĩ đại, và nếu em có thể bằng lòng về sống trong nhà mẹ anh, làm vợ anh, thì một ngày kia chúng ta sẽ kết hôn. Nhưng chúng ta có thể đợi một thời gian nữa”.

“Ồ vâng,” cô ấy trả lời;  “Chúng ta hãy đợi thêm một thời gian nữa, Ib. Em có thể tin tưởng anh, vì em tin rằng em yêu anh.  Nhưng hãy để em suy nghĩ lại đã”.  Rồi anh hôn lên môi cô;  và thế là họ chia tay nhau.

Trên đường về nhà, Ib nói với người lái thuyền rằng anh và Christina cả hai vẫn tốt đẹp như đã đính hôn với nhau; và lần này là chuyện đứng đắn chứ không phải chuyện đùa. Người lái thuyền phát hiện ra rằng ông đã luôn mong đợi điều đó sẽ xảy ra, và trở về nhà với Ib vào buổi tối hôm đó, và ở lại một đêm trong trang trại; nhưng không nói gì thêm về cuộc đính hôn.  

Trong năm tiếp theo, hai lá thư được chuyển giữa Ib và Christina. Họ đã cam kết, "Trung thành với nhau cho đến chết;"  nhưng vào cuối thời gian đó, một hôm người lái thuyền đến gặp Ib, với một lời chào ân cần từ Christina. Ông ta có điều gì đó muốn nói, mà điều này khiến ông ta do dự một cách kỳ lạ.  Cuối cùng Ib mới hiểu được như thế này: Christina, người đã sinh ra một bé gái rất xinh xắn, đã trở nên xinh đẹp hơn trước, và may mắn hơn bao giờ hết.  Cô được mọi người tán tỉnh và ngưỡng mộ; nhưng con trai của ông chủ cô, người đã về thăm nhà, rất hài lòng với Christina đến nỗi anh ấy muốn cưới cô ta ngay. Anh ấy có một địa vị  rất tốt trong một văn phòng ở Copenhagen, và vì Christina cũng thích anh ấy nữa, cha mẹ anh chẳng chút do dự và đồng ý ngay.  Nhưng Christina, trong thâm tâm, thường nghĩ đến Ib, và cũng biết Ib nghĩ về cô nhiều như thế nào;  vì vậy cô ấy cảm thấy có xu hướng muốn từ chối vận may này, người lái thuyền nói thêm.  Ib lúc đầu không nói lời nào, nhưng hắn trắng bệch như một bức tường, lắc đầu một cách nhẹ nhàng rồi nói, - "Christina không được từ chối vận may này."

"Vậy cậu vui lòng viết cho cô ấy một vài dòng được chứ?” người lái thuyền nói.

Ib ngồi viết mà mãi không ra lời nào. Những lời đó không như những gì anh muốn nói, vì vậy anh đã xé trang giấy.  Tuy nhiên, sáng hôm sau, một bức thư đã sẵn sàng để được gửi đến Christina, và sau đây là những gì anh ta viết: -

“Bức thư của em viết cho cha em, anh đã đọc, và từ đó thấy rằng em đang thịnh đạt trong mọi việc, và vẫn còn may mắn hơn là với những gì đang dành sẵn cho em.  Hãy tự hỏi lòng mình, Christina, và hãy suy nghĩ thật kỹ điều gì đang chờ đợi em nếu em lấy anh làm chồng, vì anh sở hữu rất ít thứ trên đời.  Đừng nghĩ về anh hoặc về vị trí của anh, hãy chỉ nghĩ đến hạnh phúc của riêng em.  Em bị ràng buộc với anh bởi không có lời hứa nào; và nếu trong trái tim em, em đã cho anh một lời hứa nào đó, anh sẵn sàng giải phóng em khỏi nó.  Cầu mong mọi phước lành và hạnh phúc sẽ được tuôn đổ lên em, Christina ạ.  Thiên đường sẽ cho anh niềm an ủi của trái tim mình.

              Mãi mãi là người bạn chân thành của em, IB. ”

Bức thư này đã được gửi đi và Christina đã nhận được nó đúng lúc.

 

Vào tháng 11 năm sau, tin kết hôn của cô đã được công bố tại nhà thờ trên vương cung thánh đường, và cả ở Copenhagen, nơi chàng rể sống.  Cô được đưa đến Copenhagen dưới sự bảo vệ của mẹ chồng tương lai, vì chàng rể không thể dành thời gian khỏi vô số công việc bộn bề của mình cho một cuộc hành trình dài đến Jutland.  Trên đường đến Copenhagen, Christina gặp cha mình tại một trong những ngôi làng mà họ đi qua, và tại đây ông đã rời cô.  Rất ít người kể lại vấn đề này với Ib, và anh ấy cũng không đề cập đến nó. Tuy vậy, mẹ anh nhận thấy rằng anh đã trở nên rất im lặng và trầm ngâm.  Nghĩ như ngày xưa, thật không có gì khác thường đối với anh khi nghĩ đến ba quả hạch mà người đàn bà du mục đã đưa cho anh ta khi còn nhỏ, và trong số hai quả anh ta đã đưa cho Christina.  Rốt cuộc, những hạt ước này đã chứng tỏ là những thầy bói thực thụ. Một chiếc chứa một cỗ xe mạ vàng và cặp song mã cao quý, và những bộ quần áo đẹp đẽ khác;  tất cả những thứ này Christina bây giờ sẽ có trong ngôi nhà mới của cô ấy ở Copenhagen.  Phần của cô ấy đã trở thành sự thật.  Và đối với anh, hạt ước chỉ chứa toàn đất đen.  Người đàn bà du mục ấy đã nói rằng đó là điều tốt nhất cho anh ta. Có lẽ nó đã ứng, và điều này cũng sẽ được thực hiện nữa.  Bây giờ anh đã hiểu ý nghĩa của người đàn bà du mục: “Sao mà bà ta đoán đúng thế! Đất đen nhất - nấm mồ đen tối nhất – phải chăng đó là điều tốt nhất đối với anh lúc này?”  

Một lần nữa năm tháng trôi qua; không nhiều, nhưng có vẻ lâu năm đối với Ib.  Vợ chồng chủ nhà trọ đã già và lần lượt chết; và toàn bộ tài sản của họ, nhiều nghìn đô la, đã được thừa kế bởi con trai của họ.  Christina bây giờ có thể có cỗ xe bằng vàng, và nhiều quần áo đẹp. Trong suốt hai năm dài sau đó, không có lá thư nào của Christina gửi cho cha cô;  và cuối cùng khi cha cô nhận được một lá thư từ cô, nó không nói lên sự giàu sang hay hạnh phúc.  Christina tội nghiệp!  Cả cô và chồng cô đều không hiểu cách tiết kiệm hay dành dụm, và sự giàu có không mang lại phước lành cho họ, bởi vì họ không đòi hỏi nó.

Nhiều năm trôi qua; và trong nhiều mùa hè, cây thạch nam đã nở rộ những bông hoa; vào mùa đông, tuyết phủ trên nó và những cơn gió khốc liệt thổi qua sườn núi mà dưới đó là ngôi nhà che nắng che mưa của Ib.  

Một ngày mùa xuân, mặt trời chiếu sáng rực rỡ, và anh đang cày trên thửa ruộng của mình.  Lưỡi cày đập vào một thứ mà anh tưởng tượng là một viên đá lửa, và rồi anh thấy lấp lánh dưới đất một mảnh kim loại sáng chói mà lưỡi cày đã cắt ra từ một thứ gì đó sáng lấp lánh trong luống cày. Anh ta quan sát và thấy một chiếc vòng to và đen, bằng vàng được làm bởi thợ tay nghề cao cấp. Đó là cái xuyến bằng vàng khối từ ngôi mộ của Hun. Anh tìm kiếm kỹ hơn, và thấy nhiều báu vật khác có giá trị hơn, mà Ib đã đưa cho vị giáo sĩ, người đã giải thích cho anh ta về giá trị của chúng. Sau đó, anh ta đến gặp một thẩm phán toà án, người đã thông báo cho chủ tịch viện bảo tàng về việc phát hiện đó, và khuyên Ib nên tự mình mang bảo vật đến cho chủ tịch viện.

"Bạn đã tìm thấy trong lòng đất điều tốt nhất mà bạn có thể tìm thấy," vị thẩm phán nói.

“Điều tuyệt vời nhất,” Ib nghĩ;  “Điều tốt nhất đối với tôi, —và được tìm thấy trong lòng đất!  Chà, nếu thực sự là như vậy, thì người đàn bà du mục kia đã đúng trong lời tiên tri của bà".

Vì vậy, Ib đã đáp tàu đi từ Aarhus đến Copenhagen.  Đối với anh, anh chỉ đi trên chiếc thuyền một hoặc hai lần trên con sông gần nhà riêng của mình, đây dường như là một chuyến hải hành trên đại dương; và cuối cùng anh đã đến Copenhagen.  Giá trị của số vàng anh ta tìm được đã được trả cho anh ta;  đó là một số tiền lớn — sáu trăm đồng tiền vàng. Sau đó Ib của cây thạch nam đi ra ngoài và đi lang thang trong thành phố lớn.

Vào buổi tối trước ngày anh quyết định trở về cùng với thuyền trưởng của tàu chở anh đến đây, Ib bị lạc trên đường phố, và rẽ sang một hướng khác mà anh muốn đi theo.  Anh đi lang thang cho đến khi thấy mình ở một con phố nghèo của vùng ngoại ô có tên gọi là nơi Trú Ẩn của Christian.  Không có lấy một sinh vật nào có thể được nhìn thấy.  Cuối cùng, một cô gái rất nhỏ bước ra từ một trong những ngôi nhà có vẻ ngoài tồi tàn, và Ib yêu cầu cô bé chỉ cho anh đường đến con phố mà anh ta muốn; cô bé rụt rè ngước nhìn anh, và bắt đầu khóc lóc thảm thiết.  Anh hỏi bé có chuyện gì vậy; nhưng những gì cô bé nói anh không thể hiểu được.  Vì vậy, anh đã cùng cô bé đi dọc theo con phố; và khi họ đi ngang qua dưới một ngọn đèn, ánh sáng chiếu vào mặt cô gái nhỏ. Một cảm giác kỳ lạ đến với Ib, khi anh bắt gặp khuôn mặt bé.  Hiện thân đang sống và đang thở của Christina bé nhỏ đứng trước mặt anh, hệt như hồi còn bé. Anh không thể nào quên được vì những nét đó đã khắc sâu vào ký ức anh, giống như anh nhớ về cô trong những ngày thơ ấu.  Anh đi theo đứa bé đến ngôi nhà tồi tàn, và đi lên cầu thang ọp ẹp, nhớp nhúa và chật hẹp, làm bằng những miếng gỗ không đều, dẫn đến một cái gác xép nhỏ cao tít tận dưới mái nhà. Không khí trong phòng nặng nề, ngột ngạt, không có lấy một ngọn đèn, từ một góc phòng truyền ra những tiếng rên rỉ, thở dài. Đó là mẹ của đứa bé nằm đó trên chiếc giường khốn khổ.  Với sự giúp đỡ của một que diêm, Ib đánh lên một tia sáng, và đến gần cô ấy.

“Tôi có thể giúp được gì cho bà không?"  anh hỏi.  “Cô gái nhỏ này đã đưa tôi lên đây; nhưng tôi là một người lạ ở thành phố này. Có bất kỳ người hàng xóm hay bất cứ ai tôi có thể gọi đến giúp bà không?” 

Sau đó, anh nâng đầu người phụ nữ bị bệnh, và kê gối đầu cho cô. Anh đã bắt đầu như anh ấy đã từng làm như vậy.  Đó chính là Christina, hoàng hậu một thời của cây thạch nam!  Không ai nhắc tên cô ấy với Ib trong nhiều năm; sợ nó sẽ làm xáo trộn sự bình yên của tâm hồn anh, đặc biệt là khi các tin họ nhận được có liên quan đến cô là không tốt.  Sự giàu có mà chồng cô được thừa hưởng từ cha mẹ khiến hắn ta tự hào và kiêu ngạo.  Hắn ta đã từ bỏ sự bổ nhiệm chắc chắn của mình và đi du lịch sáu tháng đến vùng đất xa lạ, và khi trở về, hắn ta đã sống theo cách sống sang trọng, và mắc phải một khoản nợ khủng khiếp.  Trong một thời gian, hắn đã run rẩy trên bệ cao mà hắn đã đặt mình trên đó, cho đến cuối cùng hắn bị lật đổ, và sự đổ nát ập đến. Bạn bè của hắn, những người đã tận tâm giúp hắn ăn tiêu hết của, nay lảng tránh hắn, bọn họ còn nói rằng hắn khổ sở như vậy là đáng kiếp vì hắn giữ nhà như một người điên. Một buổi sáng nọ, người ta tìm thấy xác hắn trong con kênh đào. Bàn tay lạnh lùng của thần chết đã chạm vào trái tim của Christina.  Từ lâu Christina đã chết hẳn cõi lòng. Đứa con út, ra đời giữa lúc khốn quẫn, đã chìm xuống mồ khi mới được vài tuần tuổi. Nàng chỉ còn lại một đứa con gái là bé Christina mà Ib vừa gặp. và cuối cùng chính Christina cũng bị ốm đến chết, và nằm liệt giường, bị bỏ rơi và đang hấp hối trong một căn phòng khốn khổ, giữa cảnh nghèo khó mà cô có lẽ đã phải gánh chịu trong những ngày còn trẻ, nhưng giờ đây cô đau đớn hơn vì những xa hoa mà gần đây cô đã quen. Chính đứa con lớn của cô, cũng là Cô bé Christina, người mà Ib đã theo về nhà bé, nơi nó phải chịu đói khát và nghèo túng cùng mẹ.

“Tôi thật không vui khi nghĩ rằng mình sẽ chết và bỏ lại đứa trẻ tội nghiệp này,” cô thở dài. “Ôi, chuyện gì rồi sẽ xảy ra với nó?"  Cô không thể nói gì hơn.

Sau đó Ib mang ra một que diêm khác và thắp sáng một mẩu nến mà anh tìm thấy trong phòng, và nó tỏa ra ánh sáng le lói khắp ngôi nhà tồi tàn. Ib nhìn cô gái nhỏ, và nghĩ đến Christina những ngày còn trẻ.  Vì nàng, anh có thể không yêu đứa nhỏ này, người đối với anh xa lạ, được sao?  Và khi anh suy nghĩ như vậy, người thiếu phụ đang hấp hối mở mắt và nhìn anh. Nàng giương to đôi mắt. Không biết nàng có nhận ra anh không? Chẳng bao giờ anh biết được điều đó. Một lát sau nàng tắt thở, không thốt ra được lấy một lời nào.

 

Trong khu rừng bên sông Gudenau, không xa cây thạch nam, và bên dưới sườn núi, có một trang trại nhỏ, mới được sơn và quét vôi trắng.  Không khí nặng nề và tối tăm; không có hoa nở trên cây thạch nam;  những cơn gió mùa thu thổi tung những chiếc lá khô xào xạc qua bãi hoang về phía túp lều của người lái đò, nay đã có người khác đến ở. Nhưng trang trại nhỏ đã được che chở an toàn bên dưới những tán cây cao và rặng núi xanh. Than hồng đang rực sáng trên lò sưởi, và bên trong là ánh sáng mặt trời, ánh sáng lấp lánh từ đôi mắt đầy nắng của một đứa trẻ;  những âm sắc giống như chim từ đôi môi hồng vang lên như tiếng hót của chim sơn ca vào mùa xuân. Tất cả là cuộc sống và niềm vui. Bé Christina ngồi trên đầu gối của Ib.  Ib đối với bé vừa là cha vừa là mẹ của nó; cha mẹ của bé đã biến mất khỏi trí nhớ nhỏ nhoi của bé, như một bức tranh trong mơ cũng biến mất từ ​​thời thơ ấu và tuổi tác.  Ngôi nhà của Ib được trang bị nội thất tốt và đẹp mắt; vì bây giờ anh ta là một người đàn ông thịnh vượng, trong khi mẹ của cô gái nhỏ đang yên nghỉ trong nghĩa trang nhà thờ ở Copenhagen, nơi cô đã chết trong cảnh nghèo khó. Ib bây giờ đã có tiền - tiền đã đến với anh ta từ đất đen; và cuối cùng thì anh ấy cũng có Christina cho riêng mình. 

 

*Bohemien: Những người đi lang thang làm nghề bói toán, đàn hát; người ta vẫn thường cho là nguyên quán họ ở tỉnh Bohemia bên Tiệp Khắc. Có khi còn gọi là người Di gan (N.D).

 

                                          Phan Thiện Trì dịch

                                                  July, 2022

 

IB AND LITTLE CHRISTINA

                                                                 by

 

                                                                 Hans Christian Andersen

 

IN the forest that extends from the banks of the Gudenau, in North Jutland, a long way into the country, and not far from the clear stream, rises a great ridge of land, which stretches through the wood like a wall. Westward of this ridge, and not far from the river, stands a farmhouse, surrounded by such poor land that the sandy soil shows itself between the scanty ears of rye and wheat which grow in it. Some years have passed since the people who lived here cultivated these fields; they kept three sheep, a pig, and two oxen; in fact they maintained themselves very well, they had quite enough to live upon, as people generally have who are content with their lot. They even could have afforded to keep two horses, but it was a saying among the farmers in those parts, “The horse eats himself up;” that is to say, he eats as much as he earns. Jeppe Jans cultivated his fields in summer, and in the winter he made wooden shoes. He also had an assistant, a lad who understood as well as he himself did how to make wooden shoes strong, but light, and in the fashion. They carved shoes and spoons, which paid well; therefore no one could justly call Jeppe Jans and his family poor people. Little Ib, a boy of seven years old and the only child, would sit by, watching the workmen, or cutting a stick, and sometimes his finger instead of the stick. But one day Ib succeeded so well in his carving that he made two pieces of wood look really like two little wooden shoes, and he determined to give them as a present to Little Christina.

“And who was Little Christina?” She was the boatman’s daughter, graceful and delicate as the child of a gentleman; had she been dressed differently, no one would have believed that she lived in a hut on the neighboring heath with her father. He was a widower, and earned his living by carrying firewood in his large boat from the forest to the eel-pond and eel-weir, on the estate of Silkborg, and sometimes even to the distant town of Randers. There was no one under whose care he could leave Little Christina; so she was almost always with him in his boat, or playing in the wood among the blossoming heath, or picking the ripe wild berries. Sometimes, when her father had to go as far as the town, he would take Little Christina, who was a year younger than Ib, across the heath to the cottage of Jeppe Jans, and leave her there. Ib and Christina agreed together in everything; they divided their bread and berries when they were hungry; they were partners in digging their little gardens; they ran, and crept, and played about everywhere. Once they wandered a long way into the forest, and even ventured together to climb the high ridge. Another time they found a few snipes’ eggs in the wood, which was a great event. Ib had never been on the heath where Christina’s father lived, nor on the river; but at last came an opportunity. Christina’s father invited him to go for a sail in his boat; and the evening before, he accompanied the boatman across the heath to his house. The next morning early, the two children were placed on the top of a high pile of firewood in the boat, and sat eating bread and wild strawberries, while Christina’s father and his man drove the boat forward with poles. They floated on swiftly, for the tide was in their favor, passing over lakes, formed by the stream in its course; sometimes they seemed quite enclosed by reeds and water-plants, yet there was always room for them to pass out, although the old trees overhung the water and the old oaks stretched out their bare branches, as if they had turned up their sleeves and wished to show their knotty, naked arms. Old alder-trees, whose roots were loosened from the banks, clung with their fibres to the bottom of the stream, and the tops of the branches above the water looked like little woody islands. The water-lilies waved themselves to and fro on the river, everything made the excursion beautiful, and at last they came to the great eel-weir, where the water rushed through the flood-gates; and the children thought this a beautiful sight. In those days there was no factory nor any town house, nothing but the great farm, with its scanty-bearing fields, in which could be seen a few herd of cattle, and one or two farm laborers. The rushing of the water through the sluices, and the scream of the wild ducks, were almost the only signs of active life at Silkborg. After the firewood had been unloaded, Christina’s father bought a whole bundle of eels and a sucking-pig, which were all placed in a basket in the stern of the boat. Then they returned again up the stream; and as the wind was favorable, two sails were hoisted, which carried the boat on as well as if two horses had been harnessed to it. As they sailed on, they came by chance to the place where the boatman’s assistant lived, at a little distance from the bank of the river. The boat was moored; and the two men, after desiring the children to sit still, both went on shore. they obeyed this order for a very short time, and then forgot it altogether. First they peeped into the basket containing the eels and the sucking-pig; then they must needs pull out the pig and take it in their hands, and feel it, and touch it; and as they both wanted to hold it at the same time, the consequence was that they let it fall into the water, and the pig sailed away with the stream.

Here was a terrible disaster. Ib jumped ashore, and ran a little distance from the boat.

“Oh, take me with you,” cried Christina; and she sprang after him. In a few minutes they found themselves deep in a thicket, and could no longer see the boat or the shore. They ran on a little farther, and then Christina fell down, and began to cry.

Ib helped her up, and said, “Never mind; follow me. Yonder is the house.” But the house was not yonder; and they wandered still farther, over the dry rustling leaves of the last year, and treading on fallen branches that crackled under their little feet; then they heard a loud, piercing cry, and they stood still to listen. Presently the scream of an eagle sounded through the wood; it was an ugly cry, and it frightened the children; but before them, in the thickest part of the forest, grew the most beautiful blackberries, in wonderful quantities. They looked so inviting that the children could not help stopping; and they remained there so long eating, that their mouths and cheeks became quite black with the juice.

Presently they heard the frightful scream again, and Christina said, “We shall get into trouble about that pig.”

“Oh, never mind,” said Ib; “we will go home to my father’s house. It is here in the wood.” So they went on, but the road led them out of the way; no house could be seen, it grew dark, and the children were afraid. The solemn stillness that reigned around them was now and then broken by the shrill cries of the great horned owl and other birds that they knew nothing of. At last they both lost themselves in the thicket; Christina began to cry, and then Ib cried too; and, after weeping and lamenting for some time, they stretched themselves down on the dry leaves and fell asleep.

The sun was high in the heavens when the two children woke. They felt cold; but not far from their resting-place, on a hill, the sun was shining through the trees. They thought if they went there they should be warm, and Ib fancied he should be able to see his father’s house from such a high spot. But they were far away from home now, in quite another part of the forest. They clambered to the top of the rising ground, and found themselves on the edge of a declivity, which sloped down to a clear transparent lake. Great quantities of fish could be seen through the clear water, sparkling in the sun’s rays; they were quite surprised when they came so suddenly upon such an unexpected sight.

Close to where they stood grew a hazel-bush, covered with beautiful nuts. They soon gathered some, cracked them, and ate the fine young kernels, which were only just ripe. But there was another surprise and fright in store for them. Out of the thicket stepped a tall old woman, her face quite brown, and her hair of a deep shining black; the whites of her eyes glittered like a Moor’s; on her back she carried a bundle, and in her hand a knotted stick. She was a gypsy. The children did not at first understand what she said. She drew out of her pocket three large nuts, in which she told them were hidden the most beautiful and lovely things in the world, for they were wishing nuts. Ib looked at her, and as she spoke so kindly, he took courage, and asked her if she would give him the nuts; and the woman gave them to him, and then gathered some more from the bushes for herself, quite a pocket full. Ib and Christina looked at the wishing nuts with wide open eyes.

“Is there in this nut a carriage, with a pair of horses?” asked Ib.

“Yes, there is a golden carriage, with two golden horses,” replied the woman.

“Then give me that nut,” said Christina; so Ib gave it to her, and the strange woman tied up the nut for her in her handkerchief.

Ib held up another nut. “Is there, in this nut, a pretty little neckerchief like the one Christina has on her neck?” asked Ib.

“There are ten neckerchiefs in it,” she replied, “as well as beautiful dresses, stockings, and a hat and veil.”

“Then I will have that one also,” said Christina; “and it is a pretty one too.” And then Ib gave her the second nut.

The third was a little black thing. “You may keep that one,” said Christina; “it is quite as pretty.”

“What is in it?” asked Ib.

“The best of all things for you,” replied the gypsy. So Ib held the nut very tight.

Then the woman promised to lead the children to the right path, that they might find their way home: and they went forward certainly in quite another direction to the one they meant to take; therefore no one ought to speak against the woman, and say that she wanted to steal the children. In the wild wood-path they met a forester who knew Ib, and, by his help, Ib and Christina reached home, where they found every one had been very anxious about them. They were pardoned and forgiven, although they really had both done wrong, and deserved to get into trouble; first, because they had let the sucking-pig fall into the water; and, secondly, because they had run away. Christina was taken back to her father’s house on the heath, and Ib remained in the farm-house on the borders of the wood, near the great land ridge.

The first thing Ib did that evening was to take out of his pocket the little black nut, in which the best thing of all was said to be enclosed. He laid it carefully between the door and the door-post, and then shut the door so that the nut cracked directly. But there was not much kernel to be seen; it was what we should call hollow or worm-eaten, and looked as if it had been filled with tobacco or rich black earth. “It is just what I expected!” exclaimed Ib. “How should there be room in a little nut like this for the best thing of all? Christina will find her two nuts just the same; there will be neither fine clothes or a golden carriage in them.”

Winter came; and the new year, and indeed many years passed away; until Ib was old enough to be confirmed, and, therefore, he went during a whole winter to the clergyman of the nearest village to be prepared.

One day, about this time, the boatman paid a visit to Ib’s parents, and told them that Christina was going to service, and that she had been remarkably fortunate in obtaining a good place, with most respectable people. “Only think,” he said, “She is going to the rich innkeeper’s, at the hotel in Herning, many miles west from here. She is to assist the landlady in the housekeeping; and, if afterwards she behaves well and remains to be confirmed, the people will treat her as their own daughter.”

So Ib and Christina took leave of each other. People already called them “the betrothed,” and at parting the girl showed Ib the two nuts, which she had taken care of ever since the time that they lost themselves in the wood; and she told him also that the little wooden shoes he once carved for her when he was a boy, and gave her as a present, had been carefully kept in a drawer ever since. And so they parted.

After Ib’s confirmation, he remained at home with his mother, for he had become a clever shoemaker, and in summer managed the farm for her quite alone. His father had been dead some time, and his mother kept no farm servants. Sometimes, but very seldom, he heard of Christina, through a postillion or eel-seller who was passing. But she was well off with the rich innkeeper; and after being confirmed she wrote a letter to her father, in which was a kind message to Ib and his mother. In this letter, she mentioned that her master and mistress had made her a present of a beautiful new dress, and some nice under-clothes. This was, of course, pleasant news.

One day, in the following spring, there came a knock at the door of the house where Ib’s old mother lived; and when they opened it, lo and behold, in stepped the boatman and Christina. She had come to pay them a visit, and to spend the day. A carriage had to come from the Herning hotel to the next village, and she had taken the opportunity to see her friends once more. She looked as elegant as a real lady, and wore a pretty dress, beautifully made on purpose for her. There she stood, in full dress, while Ib wore only his working clothes. He could not utter a word; he could only seize her hand and hold it fast in his own, but he felt too happy and glad to open his lips. Christina, however, was quite at her ease; she talked and talked, and kissed him in the most friendly manner. Even afterwards, when they were left alone, and she asked, “Did you know me again, Ib?” he still stood holding her hand, and said at last, “You are become quite a grand lady, Christina, and I am only a rough working man; but I have often thought of you and of old times.” Then they wandered up the great ridge, and looked across the stream to the heath, where the little hills were covered with the flowering broom. Ib said nothing; but before the time came for them to part, it became quite clear to him that Christina must be his wife: had they not even in childhood been called the betrothed? To him it seemed as if they were really engaged to each other, although not a word had been spoken on the subject. They had only a few more hours to remain together, for Christina was obliged to return that evening to the neighboring village, to be ready for the carriage which was to start the next morning early for Herning. Ib and her father accompanied her to the village. It was a fine moonlight evening; and when they arrived, Ib stood holding Christina’s hand in his, as if he could not let her go. His eyes brightened, and the words he uttered came with hesitation from his lips, but from the deepest recesses of his heart: “Christina, if you have not become too grand, and if you can be contented to live in my mother’s house as my wife, we will be married some day. But we can wait for a while.”

“Oh yes,” she replied; “Let us wait a little longer, Ib. I can trust you, for I believe that I do love you. But let me think it over.” Then he kissed her lips; and so they parted.

On the way home, Ib told the boatman that he and Christina were as good as engaged to each other; and the boatman found out that he had always expected it would be so, and went home with Ib that evening, and remained the night in the farmhouse; but nothing further was said of the engagement. During the next year, two letters passed between Ib and Christina. They were signed, “Faithful till death;” but at the end of that time, one day the boatman came over to see Ib, with a kind greeting from Christina. He had something else to say, which made him hesitate in a strange manner. At last it came out that Christina, who had grown a very pretty girl, was more lucky than ever. She was courted and admired by every one; but her master’s son, who had been home on a visit, was so much pleased with Christina that he wished to marry her. He had a very good situation in an office at Copenhagen, and as she had also taken a liking for him, his parents were not unwilling to consent. But Christina, in her heart, often thought of Ib, and knew how much he thought of her; so she felt inclined to refuse this good fortune, added the boatman. At first Ib said not a word, but he became as white as the wall, and shook his head gently, and then he spoke,—“Christina must not refuse this good fortune.”

“Then will you write a few words to her?” said the boatman.

Ib sat down to write, but he could not get on at all. The words were not what he wished to say, so he tore up the page. The following morning, however, a letter lay ready to be sent to Christina, and the following is what he wrote:—

“The letter written by you to your father I have read, and see from it that you are prosperous in everything, and that still better fortune is in store for you. Ask your own heart, Christina, and think over carefully what awaits you if you take me for your husband, for I possess very little in the world. Do not think of me or of my position; think only of your own welfare. You are bound to me by no promises; and if in your heart you have given me one, I release you from it. May every blessing and happiness be poured out upon you, Christina. Heaven will give me the heart’s consolation.

Ever your sincere friend, IB.”

This letter was sent, and Christina received it in due time. In the course of the following November, her banns were published in the church on the heath, and also in Copenhagen, where the bridegroom lived. She was taken to Copenhagen under the protection of her future mother-in-law, because the bridegroom could not spare time from his numerous occupations for a journey so far into Jutland. On the journey, Christina met her father at one of the villages through which they passed, and here he took leave of her. Very little was said about the matter to Ib, and he did not refer to it; his mother, however, noticed that he had grown very silent and pensive. Thinking as he did of old times, no wonder the three nuts came into his mind which the gypsy woman had given him when a child, and of the two which he had given to Christina. These wishing nuts, after all, had proved true fortune-tellers. One had contained a gilded carriage and noble horses, and the other beautiful clothes; all of these Christina would now have in her new home at Copenhagen. Her part had come true. And for him the nut had contained only black earth. The gypsy woman had said it was the best for him. Perhaps it was, and this also would be fulfilled. He understood the gypsy woman’s meaning now. The black earth—the dark grave—was the best thing for him now.

Again years passed away; not many, but they seemed long years to Ib. The old innkeeper and his wife died one after the other; and the whole of their property, many thousand dollars, was inherited by their son. Christina could have the golden carriage now, and plenty of fine clothes. During the two long years which followed, no letter came from Christina to her father; and when at last her father received one from her, it did not speak of prosperity or happiness. Poor Christina! Neither she nor her husband understood how to economize or save, and the riches brought no blessing with them, because they had not asked for it.

Years passed; and for many summers the heath was covered with bloom; in winter the snow rested upon it, and the rough winds blew across the ridge under which stood Ib’s sheltered home. One spring day the sun shone brightly, and he was guiding the plough across his field. The ploughshare struck against something which he fancied was a firestone, and then he saw glittering in the earth a splinter of shining metal which the plough had cut from something which gleamed brightly in the furrow. He searched, and found a large golden armlet of superior workmanship, and it was evident that the plough had disturbed a Hun’s grave. He searched further, and found more valuable treasures, which Ib showed to the clergyman, who explained their value to him. Then he went to the magistrate, who informed the president of the museum of the discovery, and advised Ib to take the treasures himself to the president.

“You have found in the earth the best thing you could find,” said the magistrate.

“The best thing,” thought Ib; “the very best thing for me,—and found in the earth! Well, if it really is so, then the gypsy woman was right in her prophecy.”

So Ib went in the ferry-boat from Aarhus to Copenhagen. To him who had only sailed once or twice on the river near his own home, this seemed like a voyage on the ocean; and at length he arrived at Copenhagen. The value of the gold he had found was paid to him; it was a large sum—six hundred dollars. Then Ib of the heath went out, and wandered about in the great city.

On the evening before the day he had settled to return with the captain of the passage-boat, Ib lost himself in the streets, and took quite a different turning to the one he wished to follow. He wandered on till he found himself in a poor street of the suburb called Christian’s Haven. Not a creature could be seen. At last a very little girl came out of one of the wretched-looking houses, and Ib asked her to tell him the way to the street he wanted; she looked up timidly at him, and began to cry bitterly. He asked her what was the matter; but what she said he could not understand. So he went along the street with her; and as they passed under a lamp, the light fell on the little girl’s face. A strange sensation came over Ib, as he caught sight of it. The living, breathing embodiment of Little Christina stood before him, just as he remembered her in the days of her childhood. He followed the child to the wretched house, and ascended the narrow, crazy staircase which led to a little garret in the roof. The air in the room was heavy and stifling, no light was burning, and from one corner came sounds of moaning and sighing. It was the mother of the child who lay there on a miserable bed. With the help of a match, Ib struck a light, and approached her.

“Can I be of any service to you?” he asked. “This little girl brought me up here; but I am a stranger in this city. Are there no neighbors or any one whom I can call?”

Then he raised the head of the sick woman, and smoothed her pillow. He started as he did so. It was Christina of the heath! No one had mentioned her name to Ib for years; it would have disturbed his peace of mind, especially as the reports respecting her were not good. The wealth which her husband had inherited from his parents had made him proud and arrogant. He had given up his certain appointment, and travelled for six months in foreign lands, and, on his return, had lived in great style, and got into terrible debt. For a time he had trembled on the high pedestal on which he had placed himself, till at last he toppled over, and ruin came. His numerous merry companions, and the visitors at his table, said it served him right, for he had kept house like a madman. One morning his corpse was found in the canal. The cold hand of death had already touched the heart of Christina. Her youngest child, looked for in the midst of prosperity, had sunk into the grave when only a few weeks old; and at last Christina herself became sick unto death, and lay, forsaken and dying, in a miserable room, amid poverty she might have borne in her younger days, but which was now more painful to her from the luxuries to which she had lately been accustomed. It was her eldest child, also a Little Christina, whom Ib had followed to her home, where she suffered hunger and poverty with her mother.

“It makes me unhappy to think that I shall die, and leave this poor child,” sighed she. “Oh, what will become of her?” She could say no more.

Then Ib brought out another match, and lighted a piece of candle which he found in the room, and it threw a glimmering light over the wretched dwelling. Ib looked at the little girl, and thought of Christina in her young days. For her sake, could he not love this child, who was a stranger to him? As he thus reflected, the dying woman opened her eyes, and gazed at him. Did she recognize him? He never knew; for not another word escaped her lips.

 

In the forest by the river Gudenau, not far from the heath, and beneath the ridge of land, stood the little farm, newly painted and whitewashed. The air was heavy and dark; there were no blossoms on the heath; the autumn winds whirled the yellow leaves towards the boatman’s hut, in which strangers dwelt; but the little farm stood safely sheltered beneath the tall trees and the high ridge. The turf blazed brightly on the hearth, and within was sunlight, the sparkling light from the sunny eyes of a child; the birdlike tones from the rosy lips ringing like the song of a lark in spring. All was life and joy. Little Christina sat on Ib’s knee. Ib was to her both father and mother; her own parents had vanished from her memory, as a dream-picture vanishes alike from childhood and age. Ib’s house was well and prettily furnished; for he was a prosperous man now, while the mother of the little girl rested in the churchyard at Copenhagen, where she had died in poverty. Ib had money now—money which had come to him out of the black earth; and he had Christina for his own, after all.

 

                        Translated into Vietnamese by Phan Thien Tri

                                                    July, 2022