Santa Klaas và Black Pete
Dutch (Hà Lan)
Santa Klaas là ai? Làm thế nào ông ta có được tên của mình? Ông ấy sống ở đâu? Bạn đã bao giờ nhìn thấy ông ta chưa?
Đây là những câu hỏi, thường được hỏi đối với người kể chuyện, bởi những người nhỏ tuổi.
Trước khi Santa Klaas đến Hà Lan, tức là đến Bỉ và Hà Lan, ông đã được gọi bằng nhiều tên, ở các quốc gia khác nhau mà ông sống, và nơi ông đến thăm. Một số người nói rằng ông sinh ra ở Myra, nhiều trăm năm trước khi người Hà Lan có một con đê hoặc một cối xay gió, bánh quế, hoặc giày gỗ. Những người khác cho chúng ta biết làm thế nào, trong thời gian đói kém, vị thánh nhân lành đã tìm thấy thi thể của ba cậu bé bị ngâm trong bồn, tại một khu chợ để bán và bị ăn thịt. Chúng đã được ướp muối để giữ cho đến khi bán. Người đàn ông tốt bụng và là vị thánh, tên là Nicholas, đã phục hồi sự sống cho ba đứa trẻ này. Người ta kể rằng một lần ông ta mất bình tĩnh và dùng nắm đấm của mình đánh vào mặt một quý ông có tên là Arius; nhưng người kể chuyện không tin điều này, vì cho rằng đó là một lời nói đùa, được bịa đặt từ rất lâu sau đó. Làm sao một vị thánh lại có thể mất bình tĩnh như vậy?
Một câu chuyện khác mà họ kể về Nicholas tương tự là chuyện này. Có ba cô thiếu nữ xinh đẹp, cha mất hết tiền. Họ rất muốn có chồng, nhưng không có tiền mua quần áo đẹp để đi lấy chồng. Ông ta thương hại cả những người chồng tương lai và bản thân các cô gái. Vì vậy, ông đến bên cửa sổ, và để lại ba túi vàng, lần lượt hết túi này đến túi khác. Vì vậy, ba cô gái thực sự này đều có chồng thật, giống như tiểu thuyết cho chúng ta biết về những người trong tưởng tượng. Họ sống hạnh phúc mãi về sau và không bao giờ la mắng chồng.
Đôi khi, những người đàn ông là thợ kim hoàn, chủ ngân hàng hoặc chủ tiệm cầm đồ, đã làm ra một dấu hiệu của ba túi vàng này, có hình dạng như những quả bóng. Bây giờ họ treo chúng lên bên trên cửa tiệm của họ, hai bên trên một. Điều này có nghĩa là "hai với một, bạn sẽ không bao giờ lấy lại được nữa" - khi bạn cầm cố nhẫn, lông thú, quần áo, đồng hồ hoặc thìa, vào tiệm cầm đồ.
Thật nực cười khi họ kể bao nhiêu câu chuyện về người đàn ông tốt bụng này, Nicholas, người được cho là người mà họ gọi là giám mục, hay thanh tra, người đi khắp nơi để thấy rằng mọi thứ được thực hiện đúng cách trong các nhà thờ. Chính vì Ngài Nicholas đáng tôn kính phải đi đây đó rất nhiều, nên các thủy thủ và du khách đã xây dựng các đền thờ và nhà thờ để vinh danh ngài. Để đi du lịch, người ta phải có một con tàu trên biển và một con ngựa trên đất liền, hoặc một con tuần lộc để đi ngược lên phương Bắc lạnh giá; mặc dù lúc bấy giờ, người ta nói, ông ta đến Hà Lan bằng một con tàu hơi nước, và sử dụng một chiếc ô tô để đi trên đất liền.
Vào đêm Noel, từng đứa trẻ Hà Lan trưng bày giày gỗ trong ống khói, bỏ mớ cỏ khô vào trong đó cho ngựa của ông già Noel ăn. Khi Thánh Nicholas đến Hà Lan lần đầu tiên, ngài đã đến bằng chiếc thuyền buồm từ Tây Ban Nha và cưỡi trên một con ngựa. Giờ đây ông đến trên một con tàu chạy bằng hơi nước, làm bằng thép rất lớn. Có lẽ ông ấy sẽ đến trong tương lai bằng máy bay. Để lấp đầy tất cả giày và bít tất, vị thánh nhân lành phải có một con vật để cưỡi. Bây giờ con ngựa trắng nhanh nhẹn, tên là Sleipnir, đã sẵn sàng cho ông ta, và trên lưng Sleipnir, ông ta đã thực hiện các cuộc hành trình của mình.
Santa Klaas ăn mặc như thế nào?
Quần áo của ông ta là của một giám mục. Ông mặc một chiếc áo khoác màu đỏ và đội mũ lưỡi trai, cao hơn khăn xếp và được gọi là nón ống khói lò sưởi, xẻ dọc hai bên và chĩa ở đỉnh. Trong tay, ông cầm một cây gậy, là cây quyền trượng mượn từ những người chăn cừu, những người chăn cừu; và cùng với người chăn cừu, ông đã giúp những con cừu non vượt qua những nơi gồ ghề; nhưng chiếc gậy phép của Santa Klaas được dát vàng. Ông ta có mái tóc trắng và đôi má ửng hồng. Đối với một cụ già, ông rất hiếu động, nhưng trái tim và tình cảm của ông không bao giờ già hơn một ngày so với một cậu bé, vì những điều này bắt đầu khi tình yêu của mẹ được sinh ra và sự chăm sóc của cha là trên hết, nhưng nó không bao giờ cũ.
Khi Santa Klaas đi ngược lên phía bắc đến Na Uy và vào những vùng băng tuyết lạnh giá, nơi có xe trượt tuyết và tuần lộc, ông đã thay quần áo của mình. Thay vì chiếc áo choàng đỏ, ông ta mặc một chiếc áo khoác, ngắn hơn nhiều và được trang trí bằng da lông chồn ermine, trắng như tuyết. Cởi bỏ chiếc mũ lưỡi trai của mình, ông ta cũng đội một chiếc mũ lông thú, và để chiếc mũ lưỡi trai sang một bên. Trong tuyết, bánh xe không hoạt động tốt, và chạy bộ là cách tốt nhất để đi nhanh. Vì vậy, thay vì con ngựa trắng và một cỗ xe ngựa, ông ta lái một chiếc xe trượt tuyết, được kéo bởi hai con tuần lộc với cặp sừng lớn. Ở mọi quốc gia, ông ta bỏ vào bít tất của trẻ em được treo lên hoặc giày đặt trong lò sưởi, thứ mà chúng thích. Ví dụ, ở Greenland, ông đưa cho những người nhỏ mỡ hải cẩu và lưỡi câu cá. Vì vậy, quà tặng của ông ấy không giống nhau ở mỗi quốc gia. Tuy nhiên, đối với những chàng trai và cô gái nghịch ngợm ở khắp mọi nơi, thay vì nhét đầy quà vào giày và bít tất, ông ta có thể để lại một cây gậy bằng sừng hoặc bỏ trống chúng.
Khi đi du lịch, Santa Klaas luôn mang về những điều tốt đẹp. Lúc bấy giờ, khi ông lần đầu tiên đến New Netherland (Tân Hà Lan) ở Mỹ, ông đã tìm thấy gì để mang về Hà Lan?
Chà, chính ở đây, trên lục địa mới của chúng ta, ông đã tìm thấy ngô, khoai tây, bí ngô, đường chiết xuất từ cây phong, và một thứ gì đó cho vào tẩu để hút; ngoài các loài chim và động vật lạ, chẳng hạn như gà tây và gấu trúc. Ngoài nhiều loài hoa mới, những gì có thể được gọi là cỏ dại, chẳng hạn như cây cao hoa vàng, được coi là rất đẹp ở châu Âu, nơi họ không có những thứ như vậy. Ở đó nó được gọi là American Velvet Plant, hay King’s Candlestick. (Chân đèn nến của Nhà vua).
Nhưng, tuyệt vời hơn tất cả, Santa Klaas đã tìm thấy một cậu bé da màu, Pete, người đã trở thành một trong những người trung thành nhất của những người giúp đỡ ông. Tại Utrecht, Hà Lan, hàng năm, các sinh viên của trường tổ chức một cuộc vui chơi công cộng thể hiện nhân vật ông già Noel trên con ngựa trắng của mình cùng với Black Pete, người luôn túc trực và rất bận rộn. Cha của Black Pete đã mang đậu phộng từ châu Phi đến châu Mỹ, và đôi khi ông già Noel Klaas cũng thả xuống một túi đầy hạt đậu phộng này, như một sự tò mò lớn, vào giày của những thanh niên Hà Lan.
Santa Klaas luôn bận rộn đến thăm các ngôi nhà và các trường học công lập ở New Netherland (Tân Hà Lan ở Mỹ); vì trong những trường này, tất cả trẻ em, gái cũng như trai, chứ không chỉ trẻ em trai, được giáo dục miễn phí. Trong những chuyến viếng thăm sau đó, ông đã nghe nói về Thuyền trưởng Kidd và những tên cướp biển đồng đội của họ, những người mặc áo sơ mi sọc và đội mũ đỏ, tóc thắt bím, buộc bằng da lươn và buông thõng sau lưng. Những anh chàng này đeo hoa tai và đeo khẩu súng lục vào thắt lưng và dao găm ở bên hông. Thay vì lấy vàng của họ một cách trung thực, và chia cho người nghèo, hoặc làm quà cho trẻ em, những tên cướp biển còn cướp cả con tàu. Sau đó, như người ta nói, chúng đã chôn giấu kho báu của mình. Những kẻ cuồng nhiệt và những cậu bé đọc quá nhiều tiểu thuyết, kể từ đó đã đào đất để tìm vàng của Thuyền trưởng Kidd.
Santa Klaas không thích những người như vậy. Hơn nữa, ông ta đối xử tốt với những nô lệ nghèo khổ, như đối với trẻ em da trắng. Vì vậy, những người da màu cũng yêu mến vị thánh nhân lành. Những trẻ em da màu của họ luôn treo bít tất vào tối ngày 6 tháng 12.
Santa Klaas đã lấp đầy tâm hồn của những người dân ở New Netherland bằng chính tinh thần của ông ấy, đến nỗi bây giờ trẻ em trên khắp nước Mỹ và những người Mỹ sống ở các quốc gia khác đều treo bít tất lên và mong được ông ấy thăm viếng.
Ở Hà Lan, Black Pete rất trung thành và đúng mực với chủ nhân của mình, không chỉ mang theo những hộp và gói quà cho những đứa trẻ ngoan, mà còn mang cả những chiếc gậy bằng sừng cho những chàng trai và cô gái hư hỏng. Giữa một bên là đống những thứ xinh xắn để làm ngạc nhiên những đứa trẻ ngoan, một bên là những chiếc hộp bằng bạch dương và song mây, những chiếc dây đai và chiếc lược chải tóc cứng dành cho những đứa trẻ nghịch ngợm, Pete mang rất nhiều những chiếc hộp bằng sừng. Trong đó nào là búp bê, thuyền, kèn, trống, quả bóng, nhà đồ chơi, cờ, các động vật trong thuyền chở ông Noah, khối làm sẵn để xây dựng, lâu đài đồ chơi và tàu chiến, sách truyện và tranh ảnh, đầu máy xe lửa nhỏ, xe hơi, tàu hỏa, ô tô, máy bay, ngựa bập bênh, cối xay gió, ngoài ra còn có bánh quy, kẹo, bi, con vụ, quạt, ren, và nhiều thứ đẹp đẽ hơn người ta có thể kể đến.
Pete cũng chăm sóc con ngựa của Santa Klaas, tên là Sleipnir, nó chạy nhanh đến nỗi, vào thời của chúng ta, ngư lôi và tàu ngầm, tàu ngầm Đức được đặt theo tên con ngựa của ông. Con vật tuyệt vời này từng có tám chân, vì sự nhanh nhẹn. Đó là khi Woden cưỡi lên nó, nhưng theo thời gian, bốn trong số tám chân nó được tháo bỏ, do
đó, con ngựa của Santa Klaas trông ít giống một con rết và giống những con ngựa khác hơn. Bất cứ khi nào Santa Klaas đi bộ, Pete cũng phải đi bộ, mặc dù những chiếc rương đầy quà của bọn trẻ rất nặng và Pete phải mang chúng.
Santa Klaas chẳng quan tâm gì đến những cô gái giàu hay những cô gái nghèo, vì tất cả những loại con trai mà ông biết hoặc nghĩ đến là trai ngoan và trai hư. Một thanh niên bị bắt quả tang ăn trộm mứt trong tủ, hoặc bánh quy từ nhà bếp, hoặc các cô gái nhấc những cục đường ra khỏi bát đường, hoặc ăn quá nhiều kẹo, hoặc xấu tính, keo kiệt, ích kỷ hoặc có tính khí xấu, đều bị coi là nghịch ngợm và xứng đáng với những chiếc gậy hơn là quà. Những cậu bé theo học ở Trường Chúa nhật vài tuần trước lễ Giáng sinh cũng vậy, và sau đó không đến nữa cho đến tháng 12 năm sau. Những Santa Klaas này chuyển sang Pete, để được đánh đòn.
Ở Hà Lan, Pete vẫn giữ nguyên bộ quần áo cũ của thời New Netherland. Cậu ta mặc một chiếc áo khoác ngắn, với quần ống rộng có sọc, có nhiều màu sắc tươi sáng, giày buộc dây ở bàn chân, đội mũ lưỡi trai màu đỏ và một chiếc áo cổ xếp nếp. Đôi khi cậu ta bắt những đứa con trai hư, bỏ chúng vào một cái túi trong nửa giờ, để dọa chúng; hoặc, cậu ta nhốt chúng trong tủ tối, hoặc bắt chúng đi ngủ mà không có bữa ăn tối nào. Hoặc, thay vì cho phép chúng ăn mười một chiếc bánh kiều mạch vào bữa sáng, Pete bắt chúng dừng lại ở mức năm chiếc. Khi Santa Klaas rời Hà Lan để trở về Tây Ban Nha, hoặc nơi khác, Pete chăm sóc con ngựa già Sleipnir, và ẩn mình cho đến khi Santa Klaas trở lại vào năm sau.
Người kể chuyện biết Santa Klaas sống ở đâu, nhưng sẽ không kể.
Phan Thiện Trì dịch
September, 2022
Santa Klaas and Black Pete
Dutch (Hà Lan)
Who is Santa Klaas? How did he get his name? Where does he live? Did you ever see him?
These are questions, often asked of the storyteller, by little folks.
Before Santa Klaas came into the Netherlands, that is, to Belgium and Holland, he was called by many names, in the different countries in which he lived, and where he visited. Some people say he was born in Myra, many hundred years ago before the Dutch had a dyke or a windmill, or waffles, or wooden shoes. Others tell us how, in time of famine, the good saint found the bodies of three little boys, pickled in a tub, at a market for sale, and to be eaten up. They had been salted down to keep till sold. The kind gentleman and saint, whose name was Nicholas, restored these three children to life. It is said that once he lost his temper, and struck with his fist a gentleman named Arius; but the story-teller does not believe this, for he thinks it is a fib, made up long afterward. How could a saint lose his temper so?
Another story they tell of this same Nicholas was this. There were three lovely maidens, whose father had lost all his money. They wanted husbands very badly, but had no money to buy fine clothes to get married in. He took pity on both their future husbands and themselves. So he came to the window, and left three bags of gold, one after the other. Thus these three real girls all got real husbands, just as the novels tell us of the imaginary ones. They lived happily ever afterward, and never scolded their husbands.
By and by, men who were goldsmiths, bankers or pawnbrokers, made a sign of these three bags of gold, in the shape of balls. Now they hang them over their shop doors, two above one. This means “two to one, you will never get it again”—when you put your ring, furs, or clothes, or watch, or spoons, in pawn.
It is ridiculous how many stories they do tell of this good man, Nicholas, who was said to be what they call a bishop, or inspector, who goes around seeing that things are done properly in the churches. It was because the Reverend Mr. Nicholas had to travel about a good deal, that the sailors and travellers built temples and churches in his honor. To travel, one must have a ship on the sea and a horse on the land, or a reindeer up in the cold north; though now, it is said, he comes to Holland in a steamship, and uses an automobile.
On Santa Klaas eve, each of the Dutch children sets out in the chimney his wooden shoe. Into it, he puts a whisp of hay, to feed the traveller’s horse. When St. Nicholas first came to Holland, he arrived in a sailing ship from Spain and rode on a horse. Now he arrives in a big steamer, made of steel. Perhaps he will come in the future by aeroplane. To fill all the shoes and stockings, the good saint must have an animal to ride. Now the fast white horse, named Sleipnir, was ready for him, and on Sleipnir’s back he made his journeys.
How was Santa Klaas dressed?
His clothes were those of a bishop. He wore a red coat and his cap, higher than a turban and called a mitre, was split along two sides and pointed at the top. In his hands, he held a crozier, which was a staff borrowed from shepherds, who tended sheep; and with the crozier he helped the lambs over rough places; but the crozier of Santa Klaas was tipped with gold. He had white hair and rosy cheeks. For an old man, he was very active, but his heart and feelings never got to be one day older than a boy’s, for these began when mother love was born and father’s care was first in the world, but it never grows old.
When Santa Klaas travelled up north to Norway and into the icy cold regions, where there were sleighs and reindeer, he changed his clothes. Instead of his red robe, he wears a jacket, much shorter and trimmed with ermine, white as snow. Taking off his mitre, he wears a cap of fur also, and has laid aside his crozier. In the snow, wheels are no good, and runners are the best for swift travel. So, instead of his white horse and a wagon, he drives in a sleigh, drawn by two stags with large horns. In every country, he puts into the children’s stockings hung up, or shoes set in the fireplace, something which they like. In Greenland, for example, he gives the little folks seal blubber, and fish hooks. So his presents are not the same in every country. However, for naughty boys and girls everywhere, instead of filling shoes and stockings, he may leave a switch, or pass them by empty.
When Santa Klaas travels, he always brings back good things. Now when he first came to New Netherland in America, what did he find to take back to Holland?
Well, it was here, on our continent, that he found corn, potatoes, pumpkins, maple sugar, and something to put in pipes to smoke; besides strange birds and animals, such as turkeys and raccoons, in addition to many new flowers. What may be called a weed, like the mullein, for example, is considered very pretty in Europe, where they did not have such things. There it is called the American Velvet Plant, or the King’s Candlestick.
But, better than all, Santa Klaas found a negro boy, Pete, who became one of the most faithful of his helpers. At Utrecht, in Holland, the students of the University give, every year, a pageant representing Santa Klaas on his white horse, with Black Pete, who is always on hand and very busy. Black Pete’s father brought peanuts from Africa to America, and sometimes Santa Klaas drops a bagful of these, as a great curiosity, into the shoes of the Dutch young folks.
Santa Klaas was kept very busy visiting the homes and the public schools in New Netherland; for in these schools all the children, girls as well as boys, and not boys only, received a free education. In later visits he heard of Captain Kidd and his fellow pirates, who wore striped shirts and red caps, and had pigtails of hair, tied in eel skins, and hanging down their backs. These fellows wore earrings and stuck pistols in their belts and daggers at their sides. Instead of getting their gold honestly, and giving it to the poor, or making presents to the children, the pirates robbed ships. Then, as ’twas said, they buried their treasure. Lunatics and boys that read too many novels, have ever since been digging in the land to find Captain Kidd’s gold.
Santa Klaas does not like such people. Moreover, he was just as good to the poor slaves, as to white children. So the colored people loved the good saint also. Their pickaninnies always hung up their stockings on the evening of December sixth.
Santa Klaas filled the souls of the people in New Netherland so full of his own spirit, that now children all over the United States, and those of Americans living in other countries, hang up their stockings and look for a visit from him.
In Holland, Black Pete was very loyal and true to his master, carrying not only the boxes and bundles of presents for the good children, but also the switches for bad boys and girls. Between the piles of pretty things to surprise good children, on one side, and the boxes of birch and rattan, the straps and hard hair-brush backs for naughty youngsters, Pete holds the horn of plenty. In this are dolls, boats, trumpets, drums, balls, toy houses, flags, the animals in Noah’s Ark, building blocks, toy castles and battleships, story and picture books, little locomotives, cars, trains, automobiles, aeroplanes, rocking horses, windmills, besides cookies, candies, marbles, tops, fans, lace, and more nice things than one can count.
Pete also takes care of the horse of Santa Klaas, named Sleipnir, which goes so fast that, in our day, the torpedo and submarine U-boats are named after him. This wonderful animal used to have eight feet, for swiftness. That was when Woden rode him, but, in course of time, four of his legs dropped off, so that the horse of Santa Klaas looks less like a centipede and more like other horses. Whenever Santa Klaas walks, Pete has to go on foot also, even though the chests full of presents for the children are very heavy and Pete has to carry them.
Santa Klaas cares nothing about rich girls or poor girls, for all the kinds of boys he knows about or thinks of are good boys and bad boys. A youngster caught stealing jam out of the closet, or cookies from the kitchen, or girls lifting lumps of sugar out of the sugar bowl, or eating too much fudge, or that are mean, stingy, selfish, or have bad tempers, are considered naughty and more worthy of the switch than of presents. So are the boys who attend Sunday School for a few weeks before Christmas, and then do not come any more till next December. These Santa Klaas turns over to Pete, to be well thrashed.
In Holland, Pete still keeps on the old dress of the time of New Netherland. He wears a short jacket, with wide striped trousers, in several bright colors, shoes strapped on his feet, a red cap and a ruff around his neck. Sometimes he catches bad boys, to put them in a bag for a half hour, to scare them; or, he shuts them up in a dark closet, or sends them to bed without any supper. Or, instead of allowing them eleven buckwheat cakes at breakfast, he makes them stop at five. When Santa Klaas leaves Holland to go back to Spain, or elsewhere, Pete takes care of the nag Sleipnir, and hides himself until Santa Klaas comes again next year.
The story-teller knows where Santa Klaas lives, but he won’t tell.
Translated into Vietnamese by Phan Thien Tri
September, 2022
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét